عوامل موثر بر قیمت طلا، چرا قیمت جهانی طلا افزایش یا کاهش می‌یابد؟

طلا در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۸۰ درصد رشد کرد، اما در ابتدای سال ۱۴۰۵ و در اوج جنگ ایران و آمریکا نه‌تنها قیمت آن افزایش نداشت، بلکه ۱۰ درصد هم ریزش کرد و بازار آن به کما رفت. احتمالا این رفتار برای شما هم سوال‌برانگیز است؛ زیرا بسیاری از افراد انتظار داشتند قیمت طلا در بحران‌ جنگی و اقتصادی پرواز کند، اما چنین نشد. در این مطلب، به معرفی ۱۳ عامل موثر بر قیمت طلای جهانی می‌پردازیم تا به خوبی متوجه شوید افت و خیزش قیمت طلا به چه فاکتورهایی بستگی دارد.

عوامل تاثیرگذار بر رشد قیمت جهانی طلا

هر وقت طلا وارد مسیر صعودی می‌شود، پشت حرکت آن مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی قرار دارند که باید کنار هم دیده شوند. تغییر نرخ بهره و تأثیر آن بر اقتصاد، وضعیت اشتغال، تورم، عرضه و تقاضا، نوسان ارز، اخبار جهانی و حتی فضای انتخابات آمریکا هر کدام می‌توانند به شکل خاصی در رشد طلا تأثیر داشته باشند. در این بخش، این متغیرها را به خوبی بررسی می‌کنیم تا کامل متوجه شوید عوامل موثر بر رشد قیمت جهانی طلا چه مواردی هستند.

عوامل متعدد داخلی و بین المللی

لایه‌های پنهان سیاست و تصمیمات داخلی کشورها بازیگران اصلی میدان نوسانات قیمت طلا هستند. شما به عنوان یک تحلیل‌گر باید بدانید محرک اصلی رکودشکنی قیمت طلای جهانی، فقط نرخ بهره و تورم نیست؛ بلکه تصمیم‌های داخلی هر کشور، رفتار دولت‌ها، سطح تنش‌های منطقه‌ای و حتی لحن مذاکرات هم روی انتظارات بازار اثر می‌گذارند. تعدادی از مهم‌ترین عواملی که در سطح داخلی و بین المللی می‌توانند بر تحلیل طلا جهانی تاثیرگذار باشند، به شرح زیر هستند:

• تنش‌های نظامی منطقه‌ای
• احتمال توافق یا شکست مذاکرات
• سیاست‌های داخلی دولت‌ها
• تصمیم‌های بانک‌های مرکزی
• سطح تورم در اقتصادهای بزرگ
• نوسان نرخ ارز
• رفتار سرمایه‌گذاران حین بحران
• تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری
• اخبار سیاسی اثرگذار بر انتظارات بازار
• ریسک رکود یا بی‌ثباتی اقتصادی جهانی

البته توجه داشته باشید که صرفا چون این مورد جزو عوامل رشد دهنده قیمت طلا محسوب می‌شوند، قرار نیست در عمل هم همان‎طور عمل کنند یعنی تاثیر جنگ بر قیمت طلا همیشه مستقیم و صعودی نیست. جنگ و تنش میان ایران، اسرائیل و آمریکا نمونه بسیار مهمی از همین وضعیت بود. در روزهایی که درگیری‌ها بالا گرفته بود، بسیاری انتظار داشتند طلا با سرعت بسیار بالایی رشد کند؛ زیرا در بحران‌های نظامی تقاضا برای دارایی‌های امن افزایش پیدا می‌کند و همه هم این نکته را به خوبی می‌دانستند؛ اما بازار طلا برخلاف این انتظار رفتار کرد و هیچ‌گونه رشدی نداشت. بعد از آتش‌بس هم مذاکرات ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای مبهم شد؛ از یک طرف پیام‌هایی درباره احتمال توافق مطرح بود و از طرف دیگر، حملات اسرائیل به لبنان، تهدیدهای متقابل و واکنش‌های ایران فضای منطقه را دوباره ملتهب کرد. همین ابهام باعث شد قیمت طلا بیشتر و بیشتر ضعیف شود و بخشی از رشد قبلی خود را از دست بدهد.

سیاستهای پولی فدرال رزرو

با توجه به اینکه طلا با دلار قیمت‌گذاری می‌شود، هر تصمیمی که ارزش دلار یا بازده اوراق خزانه آمریکا را تغییر دهد، می‌تواند مسیر طلا را هم عوض کند. به همین دلیل، بیانیه‌های جلسات FOMC، لحن رئیس فدرال رزرو در نشست خبری و حتی برداشت معامله‌گران از سیاست‌های دولت هم جزو عوامل موثر بر رشد قیمت طلای جهانی محسوب می‌شوند.

وقتی فدرال رزرو بخواهد سیاست انبساطی را دنبال کند یا نرخ بهره را پایین بیاورد، طلا پرطرفدار می‌شود. زیرا سود سپرده و اوراق کم می‌شود و نگهداری طلا برای سرمایه‌گذار منطقی‌تر به نظر می‌رسد. حتی لحن نرم در نشست خبری رئیس فدرال رزرو نیز می‌تواند بر قیمت طلا اثر مثبت بگذارد.

افزایش نرخ بیکاری

نرخ بیکاری وضعیت سلامت اقتصاد آمریکا را نشان می‌دهد و برای بازار طلا اهمیت دارد. وقتی نرخ بیکاری افزایش پیدا می‌کند:

• نشانه ضعف اقتصاد آمریکا: این برداشت شکل می‌گیرد که اقتصاد آمریکا در حال کند شدن است، شرکت‌ها با فشار بیشتری روبه‌رو هستند و قدرت خرید خانوارها کاهش پیدا کرده است.
• احتمال کاهش سخت‌گیری از سوی فدرال رزرو: انتظار برای نرم‌تر شدن سیاست‌های فدرال رزرو بیشتر می‌شود؛ یعنی بازار احتمال می‌دهد نرخ بهره کاهش پیدا کند یا دست‌کم فشار سیاست‌های سخت‌گیرانه کمتر شود. این نگاه می‌تواند دلار و بازده اوراق خزانه را تضعیف کند.

در نتیجه با افزایش نرخ بیکاری، طلا برای سرمایه‌گذاران جذاب می‌شود؛ زیرا هم نقش دارایی امن دارد و هم هزینه نگهداری آن کمتر به چشم می‌آید.

عرضه و تقاضا

بازار طلا مثل یک ترازو است؛ یک سمت عرضه و سمت دیگر تقاضا قرار دارد. هر وقت تقاضا وزن بیشتری پیدا کند، قیمت بالا می‌رود و وقتی عرضه خودش را نشان دهد، قیمت متعادل می‌شود. در ادامه بررسی می‌کنیم چه مواردی می‌توانند تقاضا را آن‌قدر بالا ببرند که به خوبی بر عرضه غلبه کند و موجب رکودشکنی قیمت طلای جهانی شود:

• هجوم بانک‌های مرکزی به گاوصندوق طلا: وقتی بانک‌های مرکزی در سراسر دنیا تصمیم می‌گیرند ذخایر دلاری خود را کم کنند و به جای آن حجم زیادی شمش طلا بخرند، به این معنی است که یک خریدار غول‌پیکر وارد بازار شده است. این خرید انبوه، عرضه موجود را سریع جذب می‌کند و قیمت طلا را به سمت بالا هل می‌دهد.
• تمایل سرمایه‌گذاران به خرید دارایی‌های سنتی و امن: در روزهای نابه‌سامان اقتصاد، همه به دنبال یک دارایی مطمئن و امن می‌گردند که امتحان خود را پس داده باشد. طلا دقیقا همان دارایی است. هجوم سرمایه‌گذاران تقاضا را به شدت افزایش می‌دهد و قیمت را صعودی می‌کند.
• رخدادهای غیرمنتظره در معادن طلا: گاهی اتفاقات غیرمنتظره، مثل بلایای طبیعی یا اعتصابات کارگری در معادن بزرگ، تولید طلا را کند می‌کند. بدین ترتیب عرضه جهانی طلا ناگهان کم می‌شود و تقاضا همان‌طور باقی می‌ماند یا حتی بیشتر می‌شود. در چنین شرایطی قیمت طلا راهی جز بالا رفتن ندارد.
• مناسبت‌های خرید طلا: در فرهنگ کشورهایی مثل چین و هند، طلا فراتر از یک دارایی بوده و بخشی از «سنت ملی» محسوب می‌شود. در مناسبت‌های مهم کشور یا فصل عروسی‌ها، تقاضا برای طلای فیزیکی سر به فلک می‌کشد. این موج خرید عظیم، می‌تواند قیمت جهانی طلا را هم رشد دهد.

تورم

فکر کنید یک کیسه پول دارید. با رشد تورم، مواد داخل این کیسه کم‌کم آب می‌رود و حجمش کم می‌شود. یعنی همان پولی که از قبل داشته‌اید، دیگر به اندازه قبل ارزش ندارند. این دقیقا معنی تورم است. در نتیجه این اتفاق، خیلی‌ها می‌گویند: «بهتر است این پول را تبدیل به طلا کنیم». چرا؟ چون طلا ارزش خود را بهتر از پول نقد حفظ می‌کند؛ مخصوصا وقتی همه چیز دارد گران‌تر می‌شود.

حالا؛ تورم بالا چطور باعث می‌شود قیمت طلا رشد کند؟

1. پول نقد بی‌ارزش می‌شود: وقتی تورم سر به فلک می‌کشد، پول قدرت خریدش را از دست می‌دهد و مردم ترجیح می‌دهند پولشان را به چیزی تبدیل کنند که ارزشش را حفظ کند.
2. طلا مثل یک سپر عمل می‌کند: در زمان تورم، مردم به طلا هجوم می‌برند زیرا جلوی ضرر را می‌گیرد. وقتی قیمت‌ها بالا می‌رود، طلا هم گران‌تر می‌شود و ارزش پول را تا حدی حفظ می‌کند.
3. ترس از تورم آینده، خرید امروز طلا: حتی اگر تورم خیلی هم بالا نباشد، مردم فکر کنند که در آینده تورم قرار است بیشتر شود و شروع به خرید طلا می‌کنند. این پیش‌بینی باعث می‌شود تقاضا برای طلا زیاد شود و قیمتش بالا برود.

نرخ ارز

طلا با دلار خرید و فروش می‌شود، هر اتفاقی که برای ارزش دلار بیفتد، مستقیما روی قیمت طلا اثر می‌گذارد. سوال این است که چطور ضعف دلار می‌تواند به نفع طلا تمام شود؟

• ارزان شدن طلا برای غیرآمریکایی‌ها: فرض کنید دلار آمریکا ضعیف شده و نسبت به یورو یا پوند ارزان‌تر شده است. این یعنی یک سرمایه‌گذار اروپایی یا بریتانیایی، حالا با پول کمتری می‌تواند همان مقدار طلای همیشگی را بخرد. این اتفاق باعث می‌شود تقاضا برای طلا از سوی کسانی که دلار ندارند، بیشتر شود. همین افزایش تقاضا، قیمت طلا را بالا می‌برد.
• زیر سوال رفتن آمریکا با دلار ضعیف: ضعف دلار نشان می‌دهد که اقتصاد آمریکا شاید آنقدرها هم که به نظر می‌رسد قوی نیست، یا شاید سیاست‌های پولی فدرال رزرو در حال تغییر است. با این اخبار، همه به سمت طلا رو می‌آورند و قیمت بالا می‌رود.

اخبار جهانی

اخبار جهانی، چه در مورد تنش‌های سیاسی، چه در مورد بحران‌های اقتصادی یا حتی اتفاقات غیرمنتظره، می‌توانند تاثیر عمیقی بر حس و حال بازار بگذارند. نکته مهم اینجاست که بیشترین تاثیر این اخبار، درست در لحظه انتشارشان رخ می‌دهد. وقتی خبرهای ناخوشایند یا پرتنش در دنیا منتشر می‌شود، نوعی حس نگرانی و استرس در بین سرمایه‌گذاران ایجاد می‌کند. در این موقعیت‌ها، خیلی‌ها به منظور حفظ ارزش دارایی‌شان به خرید طلا رو می‌آورند.

برای همین، وقتی خبرهای مهمی مثل شروع جنگ، تشدید تحریم‌ها یا بحران‌های جدی اقتصادی منتشر می‌شود، تقاضا برای خرید طلا به شدت افزایش پیدا می‌کند.

توجه داشته باشید که تاثیر اخبار اقتصادی بر بازارهای مالی می‌تواند کوتاه مدت باشد و با فروکش کردن موج خبر، قیمت به حالت قبل برگردد. همچنین در مواردی ممکن است تاثیر اخبار میان مدت باشد و تا زمانی که آن بحران یا تنش ادامه دارد، قیمت طلا را تحت تاثیر قرار دهد.

انتخابات ریاست جمهوری آمریکا

رئیس جمهور آمریکا سیاست‌های اقتصادی و خارجی مهمی را تعیین می‌کند که می‌تواند ارزش دلار، روابط بین‌الملل و ثبات اقتصادی دنیا را تغییر دهد. بدین ترتیب هنگام انتخاب فردی جدید برای ریاست جمهوری، بازار طلا به شدت گوش‌به‌زنگ می‌شود.
در ادامه بررسی می‌کنیم که چرا انتخابات آمریکا جزو عوامل موثر بر رشد قیمت جهانی طلا محسوب می‌شود:

• نگرانی و ترس: در دوره انتخابات معلوم نیست چه کسی رای می‌آورد و سیاست‌هایش چه خواهد بود. این «نمی‌دانم»، برای بازار ترسناک است. وقتی ترس زیاد می‌شود، سرمایه‌گذاران طلا می‌خرند تا اگر اوضاع بد پیش رفت، سرشان بی‌کلاه نماند.
• تغییر سیاست‌های اقتصادی: هر رئیس جمهور رویکرد خاص خودش را به اقتصاد دارد. ممکن است فردی سیاست‌های حمایتی بیشتری را اجرا کند و باعث افزایش تورم شود، یا دیگری سیاست‌های انقباضی‌تری داشته باشد. این تغییرات، تحلیل دلار و قیمت طلا را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
• تنش‌های بین‌المللی: اگر رئیس جمهور جدید سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تری در قبال کشورهای دیگر بگیرد یا تنش‌های بین‌المللی را افزایش دهد، می‌تواند به ناامنی جهانی دامن بزند و تقاضا برای طلا را بالا ببرد.
• واکنش به نتایج: حتی بعد از مشخص شدن نتیجه انتخابات، واکنش بازار به پیروزی یا شکست نامزدها می‌تواند باعث نوسان قیمت طلا شود.

عوامل تاثیرگذار بر افت قیمت جهانی طلا

همانطور که طلا در دوران بحران و شرایط نابه‌سامان می‌درخشد، در شرایطی که اقتصاد جهانی رو به بهبود است و ریسک‌ها کاهش می‌یابد، جذابیت خود را از دست می‌دهد. افت قیمت طلا در اثر ترکیبی از فشارهای اقتصادی، سیاست‌های پولی و تغییر در انتظارات سرمایه‌گذاران به‌وجود می‌آید. در این بخش، به آشنایی با عوامل موثر بر منفی شدن قیمت طلای جهانی می‌پردازیم.

افزایش نرخ بهره آمریکا

وقتی فدرال رزرو نرخ بهره را بالا می‌برد، طلا بخشی از جذابیت خود را از دست می‌دهد؛ زیرا برخلاف سپرده‌های دلاری و اوراق خزانه آمریکا، سود دوره‌ای ندارد. در این سناریو سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند پول خود را به سمت دارایی‌هایی ببرند که بازده مشخص‌تری دارند. از طرف دیگر، نرخ بهره بالاتر باعث تقویت دلار می‌شود و همین موضوع خرید طلا را برای سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی گران‌تر می‌کند. بدین ترتیب، با کاهش تقاضا و خروج بخشی از سرمایه از بازار طلا، فشار فروش روی قیمت آن بیشتر می‌شود.

تقویت شاخص دلار (DXY)

وقتی شاخص دلار جان می‌گیرد و بالا می‌رود، شرایط برای طلا سخت می‌شود. هرچه دلار قوی‌تر باشد، خرید طلا برای سرمایه‌گذارانی که با سایر ارزها معامله می‌کنند گران‌تر تمام می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود بخشی از تقاضای جهانی طلا از بین برود. از طرف دیگر، وقتی بازار به سمت دلار متمایل می‌شود؛ یعنی سرمایه‌ها ترجیح می‌دهند در دارایی‌های دلاری بمانند، نه در طلا. این جابه‌جایی سرمایه می‌تواند فشار فروش ایجاد کند و قیمت جهانی طلا را پایین بیاورد.

کاهش تورم جهانی

افزایش تورم جهانی همیشه به نفع طلا تمام نمی‌شود. اگر بازار به این نتیجه برسد که تورم از سطح قابل‌قبول فراتر رفته است، سرمایه‌گذاران احتمال می‌دهند فدرال رزرو و سایر بانک‌های مرکزی نرخ بهره را بالاتر ببرند یا آن را مدت بیشتری در سطح بالا نگه دارند. همین انتظار کافی است تا بازده اوراق دولتی افزایش پیدا کند، دلار قوی‌تر شود و تقاضا برای طلا کاهش یابد. همچنین، نرخ بهره بالاتر، هزینه نگهداری طلا را بیشتر به چشم می‌آورد؛ زیرا طلا سود دوره‌ای ندارد. بنابراین اگر تورم جهانی به جای ترس از کاهش ارزش پول، انتظار سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه‌تر را تقویت کند، جریان سرمایه را از بازار طلا دور کرده و زمینه افت قیمت آن را ایجاد می‌کند.

سیاست های انقباضی فدرال رزرو

وقتی بانک مرکزی آمریکا برای مهار تورم سراغ افزایش نرخ بهره یا کاهش نقدینگی در بازار می‌رود، نگهداری دلار و اوراق خزانه بازده جذاب‌تری پیدا می‌کنند. بدین ترتیب سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند پول خود را به سمت دارایی‌هایی سرازیر کنند که سود مشخصی دارند، نه طلا که بازده دوره‌ای ندارد.

افزایش بازده اوراق قرضه آمریکا

وقتی سود اوراق خزانه بالا می‌رود، سرمایه‌گذار با یک انتخاب ساده روبه‌رو می‌شود:

• نگهداری طلا که سود دوره‌ای ندارد.
• خرید اوراقی که هم پشتوانه دولت آمریکا را دارد و هم بازده مشخص می‌دهد.

بدین ترتیب بخشی از پولی که می‌توانست وارد بازار طلا شود، به سمت اوراق می‌رود و طلا ناکام می‌ماند. از طرف دیگر، رشد بازده اوراق دلار را هم تقویت می‌کند و خرید طلا را برای بسیاری از سرمایه‌گذاران جهان گران‌تر می‌سازد.

کاهش تقاضای سرمایه‌گذاری برای طلا

کاهش تقاضا برای طلا زمانی رخ می‌دهد که سرمایه‌گذاران احساس کنند فرصت‌های جذاب‌تری در بازارهای دیگر وجود دارد یا سطح ریسک در اقتصاد جهانی کاهش یافته است. وقتی جریان ورود سرمایه به بازار طلا کند شود یا حتی سرمایه‌ها از این بازار خارج شوند، تعادل عرضه و تقاضا به‌هم می‌خورد و قیمت جهانی طلا تحت فشار قرار می‌گیرد.
عواملی که می‌توانند تقاضای سرمایه‌گذاری برای طلا را کاهش دهند به شرح زیر هستند:

• افزایش نرخ بهره در آمریکا و سایر اقتصادهای بزرگ
• افزایش بازده اوراق خزانه آمریکا
• تقویت شاخص دلار
• رشد بازار سهام و افزایش تمایل به دارایی‌های پرریسک
• رونق بازار رمزارزها
• کاهش تنش و ریسک‌های سیاسی در جهان
• بهبود شاخص‌های اقتصادی مثل رشد GDP یا کاهش نرخ بیکاری
• کاهش یا کنترل شدن تورم
• سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه بانک‌های مرکزی
• کاهش خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی
• افت تقاضای سرمایه‌گذاری در اقتصادهای بزرگ
• افزایش اعتماد به ثبات نظام مالی و بانکی جهانی
• رشد بازده سایر بازارهای کالایی یا دارایی‌های جایگزین

رشد بازار سهام جهانی

وقتی بازارهای سهام جان می‌گیرند، طلا کمی از مرکز توجه فاصله می‌گیرد. سرمایه‌گذار با خودش می‌گوید: «چرا پولم را در طلا نگه دارم که سود دوره‌ای ندارد، وقتی سهام شرکت‌ها می‌توانند بازده بیشتری بدهند؟» همین تغییر نگاه باعث می‌شود بخشی از سرمایه‌ها به سمت بورس‌های بزرگ دنیا بروند. رشد سهام پیام مثبتی از آینده اقتصاد می‌دهد؛ یعنی بازار انتظار سودآوری بیشتر شرکت‌ها، مصرف قوی‌تر و ریسک کمتر را دارد. به همین دلیل است که نیاز به پناه گرفتن در طلا کمتر می‌شود و اگر خروج سرمایه از این بازار جدی شود، قیمت جهانی طلا هم می‌تواند تحت فشار قرار بگیرد.

کاهش تنش های ژئوپلیتیکی

طلا برای سرمایه‌گذاران دقیقا حکم بیمه عمر را دارد؛ تا وقتی سایه جنگ یا بحران‌های سیاسی بالای سر دنیاست، همه برای خرید آن صف می‌کشند. اما به محض اینکه ورق برمی‌گردد و خبرهای توافق، دیپلماسی و آرامش جای تهدیدهای نظامی را می‌گیرد، تقاضای خرید نیز فروکش می‌کند. به این دلیل که وقتی دنیا نفس راحت می‌کشد، سرمایه‌گذاران دیگر نیازی نمی‌بینند پولشان را در دارایی‌های غیرمولد مانند طلا نگه دارند و سرمایه‌ها به سمت بازارهای رشدمحور برمی‌گردند.

افزایش عرضه طلا در بازار

طلا هم مثل هر دارایی دیگری تابع عرضه و تقاضاست؛ اگر مقدار بیشتری طلا وارد بازار شود اما تقاضا به همان اندازه رشد نکند، فروشنده‌ها برای جذب خریدار ناچار می‌شوند قیمت‌های پایین‌تری را بپذیرند. این افزایش عرضه می‌تواند از مسیر رشد تولید معادن، فروش ذخایر توسط بانک‌های مرکزی، عرضه سنگین صندوق‌ها یا حتی فروش گسترده طلای فیزیکی در بازارهای بزرگ رخ دهد.

کاهش خرید بانک های مرکزی بهبود وضعیت اقتصاد جهانی

بانک‌های مرکزی در سال‌های اخیر یکی از خریداران بزرگ طلا بوده‌اند و همین تقاضای قدرتمند در بسیاری از مقاطع به رشد قیمت کمک کرده است. اما این خریدها همیشه ثابت نمی‌ماند. شرایط اقتصادی، سیاست‌های ارزی و نیازهای مالی کشورها می‌تواند باعث شود بانک‌های مرکزی سرعت خرید طلا را کم کنند یا حتی مدتی از بازار کنار بکشند. عواملی که می‌توانند باعث کاهش خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی شوند به شرح زیر هستند:

• تقویت دلار آمریکا: وقتی دلار قدرت می‌گیرد، نگهداری ذخایر دلاری برای بسیاری از کشورها جذاب‌تر می‌شود و نیاز به افزایش ذخایر طلا کمتر احساس می‌شود.
• افزایش بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا: بازده بالای اوراق دولتی می‌تواند بانک‌های مرکزی را به سمت نگهداری دارایی‌های بهره‌دار متمایل می‌کند.
• بهبود ثبات اقتصادی جهانی: در دوره‌هایی که نگرانی از بحران‌های مالی، سیاسی و اقتصادی کاهش پیدا می‌کند، انگیزه برای افزایش ذخایر طلا کم‌رنگ‌تر می‌شود.
• ثبات در بازار ارز داخلی کشورها: اگر کشورهای بزرگ جهان از نظر ارزی در وضعیت باثباتی قرار داشته باشند، تقاضا برای افزایش ذخایر طلا کمتر می‌شود.
• نیاز به نقدینگی ارزی: در برخی مواقع کشورها ترجیح می‌دهند منابع خود را در قالب ارزهای قابل‌استفاده در تجارت و پرداخت‌های بین‌المللی نگهداری کنند.
• رسیدن به سطح مطلوب ذخایر طلا: بعضی بانک‌های مرکزی پس از چند سال خرید سنگین به سطحی از ذخایر می‌رسند که دیگر نیازی به افزایش آن ندارند.

کاهش قیمت نفت و کالاهای جهانی

کاهش قیمت نفت و مواد خام جهانی، تیر خلاص به نگرانی‌های تورمی است. وقتی هزینه انرژی و حمل‌ونقل پایین می‌آید، نگرانی از تورم کاهش پیدا می‌کند و دیگر دلیلی باقی نمی‌ماند که سرمایه‌گذار بخواهد برای حفظ ارزش پولش به طلا پناه ببرد. در واقع، ارزان‌شدن کالاها به بازار اعلام می‌کند که دوران گران‌شدن بی‌وقفه به پایان رسیده است. نتیجه این موضوع خروج سریع سرمایه از بازار طلا و انتقال آن‌ها به سمت دارایی‌های پربازده‌ است. این چرخش نقدینگی، فشار فروش شدیدی ایجاد کرده و قیمت طلا را به پایین می‌کشاند.

توافقات سیاسی و کاهش نا اطمینانی بازار

توافقات سیاسی یکی از عوامل تضعیف‌کننده تقاضای طلا محسوب می‌شود. طلا زمانی بیشترین جذابیت را دارد که فضای اقتصادی و سیاسی با ابهام، ریسک و احتمال بحران همراه باشد؛ زیرا در چنین شرایطی سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به دارایی‌های امن روی می‌آورند. اما زمانی که نشانه‌هایی از حل‌وفصل اختلافات سیاسی، کاهش تنش‌های بین‌المللی و بازگشت ثبات به روابط اقتصادی دیده می‌شود، سطح ریسک کاهش می‌یابد و بخشی از تقاضای طلا از بین می‌رود. برای مثال، اگر توافقی میان ایران و آمریکا شکل بگیرد که منجر به کاهش یا برداشته شدن تحریم‌ها و آزادسازی منابع مالی بلوکه‌شده ایران شود، می‌تواند نگرانی درباره اختلال در عرضه انرژی یا تشدید تنش‌های منطقه‌ای را کاهش دهد و در نتیجه، سرمایه‌هایی که با هدف پوشش ریسک وارد بازار طلا شده بودند را خارج کند.

خروج سرمایه از صندوق های ETF طلا

وقتی سرمایه وارد صندوق‌های طلا می‌شود، تقاضای غیرمستقیم برای طلا بالا می‌رود؛ زیرا ETF های طلا برای پشتیبانی از واحدهای خود، ذخایر طلای واقعی نگهداری می‌کنند. اما زمانی که سرمایه‌گذاران واحدهای این صندوق‌ها را می‌فروشند و پول از ETF های طلا خارج می‌شود، یعنی علاقه سرمایه‌گذاران به طلا کاهش پیدا کرده است. اگر خروج سرمایه گسترده باشد نیز صندوق‌ها برای تامین نقدینگی و پاسخ به ابطال واحدها، بخشی از طلای خود را می‌فروشند. چنین عاملی هم از سمت روانی و هم از سمت عرضه می‌تواند روی قیمت جهانی طلا فشار منفی ایجاد کند.
مهم‌ترین عواملی که باعث خروج سرمایه از ETF های طلا می‌شوند شامل موارد زیر هستند:

• افزایش نرخ بهره
• تقویت دلار آمریکا
• رشد بازار سهام
• کاهش انتظارات تورمی
• کاهش تنش‌های سیاسی و بحران‌های اقتصادی
• افزایش بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا
• تغییر انتظارات نسبت به سیاست فدرال رزرو
• تمایل به برداشت سود پس از رشد قیمت طلا

سخن پایانی

قیمت جهانی طلا تحت تاثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی نوسان می‌کند و هیچ‌گاه به‌صورت مستقل تغییر جهت نمی‌دهد. افزایش نرخ بهره، تقویت دلار، رشد بازده اوراق قرضه، بهبود شاخص‌های اقتصادی و کاهش تنش‌های سیاسی سرمایه را از طلا خارج می‌کنند و باعث افت قیمت می‌شوند. در مقابل، تورم بالا، سیاست‌های پولی انبساطی، تنش‌های سیاسی/ اقتصادی و افزایش خرید بانک‌های مرکزی می‌توانند تقاضا برای طلا را تقویت کند و قیمت را بالا ببرد. بنابراین تحلیل درست بازار طلا به رصد هم‌زمان سیاست‌های پولی، داده‌های اقتصادی، جریان سرمایه، رفتار بانک‌های مرکزی و وضعیت ریسک‌های جهانی وابسته است.

سوالات متداول