سایت TSETMC چیست؟ آموزش کار با سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران

سایت TSETMC نخستین مرجعی است که بیشتر سهامداران بورس ایران برای دیدن قیمت، حجم معاملات و صف خرید و فروش نمادها به آن مراجعه می‌کنند. وقتی بدانید TSETMC چیست و هر عدد آن چه معنایی دارد، می‌توانید تصمیم‌های خرید و فروش خود را به‌جای شایعه و توصیه دیگران بر داده رسمی بنا کنید. این راهنما بخش‌های سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران را از صفحه اول و شاخص‌ها تا صفحه نماد، دیده‌بان بازا را به زبان ساده و با مثال توضیح می‌دهد.

سایت TSETMC چیست و چه کاربردی در بورس دارد؟

TSETMC پایگاه اطلاع‌رسانی رسمی شرکت مدیریت فناوری بورس تهران است و داده‌های معاملات بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران را منتشر می‌کند. قیمت سهام، حجم و ارزش معاملات، شاخص‌ها، عمق بازار و رفتار خریداران و فروشندگان در این سایت ثبت می‌شود و مرجع رسمی داده‌هایی است که در بسیاری از ابزارهای تحلیلی هم دیده می‌شود. به همین دلیل، یادگیری کار با آن از نخستین گام‌های آموزش مقدماتی بورس است.

سازمان بورس و اوراق بهادار نهاد ناظر و قانون‌گذار بازار سرمایه است و قواعد معاملات را تعیین می‌کند. شرکت مدیریت فناوری بورس تهران در این ساختار نقش زیرساختی دارد و سامانه‌های معاملاتی و اطلاع‌رسانی بازار را راه‌اندازی و نگهداری می‌کند. بنابراین داده‌ای که در سایت TSETMC می‌بینید، حاصل معاملاتی است که در چارچوب مقررات سازمان بورس انجام شده است.

این سایت فقط اطلاعات بازار را نمایش می‌دهد و ثبت سفارش خرید و فروش از طریق سامانه معاملات برخط کارگزاری انجام می‌شود. نشانی رسمی آن tsetmc.com است و بهتر است داده‌ها را فقط از همین نشانی رسمی دنبال کنید.

معرفی بخش‌های اصلی صفحه اول سایت TSETMC

صفحه اول سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران (TSETMC) با عنوان نمای کلی بازار، اطلاعات مهمی از وضعیت بورس و فرابورس را در یک صفحه نمایش می‌دهد. برای شروع آموزش کار با سایت TSETMC، بهتر است ابتدا با بخش‌های اصلی این صفحه و کاربرد هرکدام آشنا شوید.

۱. تفکیک بورس و فرابورس

اطلاعات بازار بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران در بخش‌های جداگانه نمایش داده می‌شوند. این تفکیک به کاربران کمک می‌کند شاخص‌ها و وضعیت معاملات هر بازار را مستقل بررسی کنند.

۲. نمادهای پربیننده

در این بخش، نمادهایی نمایش داده می‌شوند که بیشترین بازدید کاربران را داشته‌اند. این فهرست می‌تواند برای شناسایی نمادهای مورد توجه کاربران مفید باشد؛ اما پربیننده بودن یک نماد به معنای بالا بودن حجم معاملات یا جذابیت سرمایه‌گذاری آن نیست.

۳. نمادهای با بیشترین تأثیر بر شاخص

این بخش نشان می‌دهد کدام نمادها بیشترین تأثیر مثبت یا منفی را بر شاخص مربوط داشته‌اند. بررسی این اطلاعات به درک بهتر عوامل مؤثر بر تغییرات شاخص کمک می‌کند. توجه داشته باشید که تأثیر یک نماد بر شاخص با درصد تغییر قیمت آن یکسان نیست و به عواملی مانند وزن نماد در شاخص نیز بستگی دارد.

۴. ارزش بازار

ارزش بازار نشان‌دهنده ارزش ریالی سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بازار است. ارزش بازار هر شرکت معمولا از حاصل‌ضرب تعداد سهام آن در قیمت مبنای محاسبه به دست می‌آید و ارزش بازار کل، مجموع ارزش بازار شرکت‌های مربوط را نشان می‌دهد.

۵. تعداد معاملات

تعداد معاملات، دفعات انجام معاملات ثبت‌شده در بازار را نشان می‌دهد. این عدد با تعداد سفارش‌های خریدوفروش یا تعداد سهام معامله‌شده متفاوت است؛ زیرا هر معامله می‌تواند شامل تعداد زیادی سهم باشد.

۶. ارزش معاملات

ارزش معاملات، مجموع ارزش ریالی معاملات انجام‌شده در بازه زمانی گزارش‌شده را نشان می‌دهد. این شاخص در کنار حجم معاملات و تعداد معاملات، برای بررسی میزان فعالیت بازار کاربرد دارد.

چگونه از ارزش معاملات برای بررسی وضعیت بازار استفاده کنیم؟

برای ارزیابی وضعیت بازار، ارزش معاملات را با روزهای گذشته و میانگین دوره‌های اخیر مقایسه کنید. افزایش ارزش معاملات همراه با رشد شاخص می‌تواند نشانه افزایش فعالیت معاملاتی در بازار باشد؛ بااین‌حال، به‌تنهایی ورود نقدینگی یا پایداری روند صعودی را اثبات نمی‌کند. برای تحلیل دقیق‌تر، باید جهت حرکت قیمت‌ها، وضعیت نمادهای مختلف و آمار خریدوفروش سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی را نیز در نظر بگیرید.

شاخص کل و شاخص کل هم‌وزن در TSETMC

شاخص کل بورس شاخصی وزنی است، یعنی سهم هر شرکت در تغییر آن به ارزش بازار همان شرکت بستگی دارد. در نتیجه چند نماد بزرگ مثل فولاد مبارکه اصفهان می‌توانند جهت شاخص کل را تعیین کنند، حتی وقتی بیشتر سهم‌های کوچک‌تر خلاف آن حرکت کرده‌اند.

شاخص کل هم وزن به همه شرکت‌ها وزن برابر می‌دهد و وضعیت بیشتر سهم‌های بازار را بهتر نشان می‌دهد. اگر شاخص کل مثبت و شاخص هم‌وزن منفی باشد، معمولا چند نماد بزرگ شاخص را بالا برده‌اند و بیشتر سهم‌ها افت کرده‌اند. در کنار این دو، در فهرست شاخص‌های بورس شاخص قیمت (که سود نقدی را در محاسبه وارد نمی‌کند) و شاخص آزاد شناور (که فقط سهام قابل معامله را وزن‌دهی می‌کند) هم دیده می‌شوند.

ویژگی	شاخص کل	شاخص کل هم‌وزن
مبنای وزن‌دهی	ارزش بازار هر شرکت	وزن برابر برای همه شرکت‌ها
اثر نمادهای بزرگ	بسیار زیاد	هم‌اندازه با بقیه نمادها
کاربرد اصلی	سنجش وضعیت شرکت‌های بزرگ و کل ارزش بازار	سنجش وضعیت بیشتر سهم‌ها، به‌ویژه شرکت‌های کوچک و متوسط

آموزش نحوه جستجوی نمادها در سایت مدیریت فناوری بورس

1. سایت TSETMC را باز کنید و روی آیکون ذره‌بین در نوار بالای صفحه بزنید.
2. نام نماد یا بخشی از نام شرکت را تایپ کنید، برای مثال عبارت «فولاد».
3. از فهرست نتایج، نمادی را انتخاب کنید که نام کامل آن «فولاد مبارکه اصفهان» است و بازار درج‌شده کنار آن را هم بررسی کنید.
4. پس از ورود به صفحه نماد، نام کامل شرکت را در بالای صفحه دوباره کنترل کنید تا از انتخاب درست مطمئن شوید.

نتایج جستجو چند نماد شبیه هم را نشان می‌دهند. نمادی که با حرف «ح» تمام می‌شود (مثل فولادح) مربوط به حق تقدم خرید سهام است و قیمت، دامنه نوسان و ریسک متفاوتی با سهم اصلی دارد. اشتباه گرفتن این دو می‌تواند به تحلیل نادرست یا خرید ناخواسته منجر شود.

راهنمای کامل تابلوخوانی در صفحه اختصاصی هر نماد

صفحه اختصاصی هر نماد در سایت TSETMC همه داده‌های معاملاتی سهم را یک‌جا نشان می‌دهد و پایه اصلی تابلوخوانی در بورس است. برای مثال، با جست‌وجوی نماد «فولاد» و ورود به صفحه اختصاصی آن، می‌توانید اطلاعات زیر را بررسی کنید.

۱. اطلاعات قیمت و وضعیت معاملات

در قسمت بالای صفحه، اطلاعات اصلی مربوط به قیمت سهم و معاملات روز نمایش داده می‌شود. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• آخرین معامله: قیمت آخرین معامله ثبت‌شده برای سهم است. این قیمت ممکن است با قیمت پایانی تفاوت داشته باشد.
• قیمت پایانی: میانگین وزنی قیمت معاملات سهم در طول روز معاملاتی است که با توجه به حجم معاملات محاسبه می‌شود و در شرایط معمول، مبنای تعیین قیمت پایانی روز قرار می‌گیرد.
• اولین قیمت: قیمت نخستین معامله ثبت‌شده سهم در روز معاملاتی جاری است.
• قیمت دیروز: قیمت پایانی ثبت‌شده در روز معاملاتی قبل است و برای مقایسه تغییرات قیمت روز جاری استفاده می‌شود.
• بازه قیمت روز: کمترین و بیشترین قیمت معامله‌شده سهم در روز جاری را نشان می‌دهد.
• بازه مجاز قیمت: محدوده قیمتی مجاز معاملات سهم در روز جاری را مشخص می‌کند.

تفاوت قیمت آخرین معامله و قیمت پایانی اهمیت زیادی دارد. برای مثال، ممکن است آخرین معامله با افزایش قیمت انجام شده باشد، اما قیمت پایانی همچنان پایین‌تر از قیمت پایانی روز قبل قرار داشته باشد. بنابراین، بررسی یک عدد به‌تنهایی تصویر کاملی از وضعیت سهم ارائه نمی‌دهد.

۲. تعداد، حجم و ارزش معاملات

در این بخش، میزان فعالیت معاملاتی سهم در روز جاری نمایش داده می‌شود:

• تعداد معاملات: تعداد معاملات ثبت‌شده برای نماد در روز جاری.
• حجم معاملات: تعداد سهام معامله‌شده در طول روز.
• ارزش معاملات: مجموع ارزش ریالی معاملات انجام‌شده روی سهم.
• ارزش بازار: ارزش بازار شرکت که بر اساس تعداد سهام و قیمت مبنای محاسبه تعیین می‌شود.

برای تحلیل بهتر، این اعداد را با میانگین روزهای گذشته مقایسه کنید. افزایش حجم و ارزش معاملات می‌تواند نشان‌دهنده افزایش فعالیت معاملاتی باشد؛ اما برای تشخیص قدرت خریداران یا فروشندگان باید اطلاعات دیگری مانند سمت خریدوفروش حقیقی و حقوقی و وضعیت سفارش‌ها را نیز بررسی کرد.

۳. بررسی قدرت خریداران و فروشندگان حقیقی و حقوقی

یکی از بخش‌های مهم صفحه اختصاصی نماد، اطلاعات مربوط به خریدوفروش سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی است. این قسمت معمولا تعداد خریداران و فروشندگان و حجم معاملات هر گروه را نشان می‌دهد.

• خریداران حقیقی: تعداد اشخاص حقیقی خریدار و حجم خرید آن‌ها را نشان می‌دهد.
• فروشندگان حقیقی: تعداد اشخاص حقیقی فروشنده و حجم فروش آن‌ها را نمایش می‌دهد.
• خریداران حقوقی: تعداد اشخاص حقوقی خریدار و حجم خرید این گروه را مشخص می‌کند.
• فروشندگان حقوقی: تعداد اشخاص حقوقی فروشنده و حجم فروش آن‌ها را نشان می‌دهد.

برای مقایسه رفتار این دو گروه، می‌توان میانگین حجم خرید هر خریدار را از تقسیم حجم خرید بر تعداد خریداران به دست آورد. همین محاسبه برای فروشندگان نیز قابل انجام است.

اگر میانگین خرید هر خریدار حقیقی به‌طور محسوسی بیشتر از میانگین فروش هر فروشنده حقیقی باشد، می‌توان از منظر حجم معاملات، نشانه‌ای از قدرت خرید بیشتر خریداران حقیقی مشاهده کرد. بااین‌حال، این معیار به‌تنهایی برای پیش‌بینی روند قیمت کافی نیست و باید در کنار سایر اطلاعات تابلو بررسی شود.

۴. بررسی سفارش‌های خریدوفروش در بخش عمق بازار

در جدول سفارش‌های خریدوفروش، اطلاعات سفارش‌های ثبت‌شده در قیمت‌های مختلف نمایش داده می‌شود. این جدول شامل ستون‌های قیمت، حجم سفارش و تعداد سفارش‌ها در سمت خرید و فروش است.

مهم‌ترین اطلاعات این بخش عبارت‌اند از:

• قیمت خرید و فروش: قیمت‌هایی که سفارش‌های خرید و فروش در آن‌ها ثبت شده‌اند.
• حجم سفارش: تعداد سهام درخواستی برای خرید یا عرضه‌شده برای فروش در هر ردیف.
• تعداد سفارش‌ها: تعداد سفارش‌های تجمیع‌شده در هر سطح قیمتی.

تفاوت حجم سفارش‌ها در دو سمت بازار می‌تواند تصویری از عرضه و تقاضای ثبت‌شده در لحظه ارائه دهد. برای مثال، حجم بالاتر سفارش‌های خرید در مقایسه با سفارش‌های فروش ممکن است نشان‌دهنده تقاضای بیشتر در سطوح قیمتی نمایش‌داده‌شده باشد.

البته سفارش‌های ثبت‌شده به معامله منجر نمی‌شوند و ممکن است پیش از اجرا تغییر کنند یا حذف شوند. به همین دلیل، بهتر است وضعیت سفارش‌ها را در طول زمان بررسی کنید و آن را معادل تقاضای قطعی یا حمایت تضمین‌شده از قیمت ندانید.

۵. نمودار قیمت در طول روز

نمودار داخل صفحه اختصاصی نماد، تغییرات قیمت سهم را در طول جلسه معاملاتی نشان می‌دهد. با استفاده از این نمودار می‌توانید مسیر حرکت قیمت، زمان وقوع نوسانات و میزان فعالیت معاملاتی در بخش‌های مختلف روز را بررسی کنید.

این نمودار برای بررسی رفتار کوتاه‌مدت قیمت مفید است؛ اما برای تحلیل روندهای میان‌مدت و بلندمدت، بهتر است از نمودارهای تاریخی با بازه زمانی مناسب و ابزارهای تحلیل تکنیکال نیز استفاده کنید.

۶. سابقه معاملات و تغییرات روزانه

در بخش سابقه معاملات، اطلاعات روزهای معاملاتی گذشته در قالب جدول نمایش داده می‌شود. این اطلاعات شامل تاریخ، قیمت پایانی، کمترین و بیشترین قیمت، درصد تغییر، تعداد معاملات، حجم معاملات و ارزش معاملات است.

با بررسی این جدول می‌توانید:

• تغییرات قیمت سهم را در روزهای گذشته دنبال کنید.
• حجم و ارزش معاملات روز جاری را با روزهای قبل مقایسه کنید.
• روزهایی را که نوسانات یا فعالیت معاملاتی غیرمعمول داشته‌اند، شناسایی کنید.
• ارتباط میان تغییرات قیمت و افزایش یا کاهش حجم معاملات را بررسی کنید.

برای مثال، رشد قیمت همراه با افزایش حجم معاملات می‌تواند نشانه‌ای از افزایش مشارکت معامله‌گران باشد؛ اما برای تشخیص اعتبار روند باید شرایط کلی بازار، رفتار عرضه و تقاضا و سایر عوامل مؤثر را نیز در نظر گرفت.

۷. اطلاعیه‌های منتشرشده برای نماد

در بخش اطلاعیه‌ها، گزارش‌ها و اطلاعیه‌های مرتبط با شرکت نمایش داده می‌شود. این اطلاعات می‌تواند شامل صورت‌های مالی، گزارش فعالیت ماهانه، اطلاعات مربوط به مجامع و سایر اطلاعیه‌های منتشرشده در سامانه‌های رسمی افشای اطلاعات باشد.

بررسی این بخش به شما کمک می‌کند تغییرات قیمت سهم را در کنار اطلاعات بنیادی و رویدادهای مربوط به شرکت تحلیل کنید. برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر، بهتر است متن کامل اطلاعیه را باز کنید و صرفاً به عنوان یا تاریخ انتشار آن اکتفا نکنید.

۸. مقایسه نماد با شرکت‌های هم‌گروه

در قسمت مربوط به گروه صنعت، اطلاعات نمادهای هم‌گروه نمایش داده می‌شود. بسته به چیدمان صفحه، این اطلاعات می‌تواند شامل آخرین قیمت، قیمت پایانی، درصد تغییر، حجم معاملات، ارزش بازار و نمودار تغییرات قیمت در یک بازه مشخص باشد.

مقایسه نماد با شرکت‌های هم‌گروه به شما کمک می‌کند عملکرد آن را در بستر صنعت بررسی کنید. برای مثال، اگر قیمت یک سهم کاهش یافته باشد، مقایسه آن با سایر شرکت‌های صنعت می‌تواند نشان دهد که افت قیمت بیشتر به خود شرکت مربوط است یا با شرایط عمومی صنعت و بازار ارتباط دارد.

چگونه اطلاعات تابلو را در کنار هم تحلیل کنیم؟

برای تابلوخوانی دقیق‌تر، بهتر است به‌جای تکیه بر یک عدد، چند بخش را هم‌زمان بررسی کنید:

۱. ابتدا تغییرات قیمت آخرین معامله و قیمت پایانی را نسبت به روز قبل بررسی کنید.

۲. حجم و ارزش معاملات را با میانگین روزهای گذشته مقایسه کنید تا میزان فعالیت معاملاتی مشخص شود.

۳. اطلاعات خریدوفروش حقیقی و حقوقی را بررسی کنید تا تصویر دقیق‌تری از رفتار این گروه‌ها به دست آورید.

۴. سفارش‌های خریدوفروش را در کنار معاملات انجام‌شده بررسی کنید؛ زیرا سفارش‌های ثبت‌شده ممکن است تغییر کنند یا اجرا نشوند.

۵. سابقه معاملات، وضعیت نمادهای هم‌گروه و اطلاعیه‌های شرکت را نیز در نظر بگیرید.

نکته مهم: تابلوخوانی ابزاری برای بررسی وضعیت معاملات و رفتار عرضه و تقاضاست، نه روشی قطعی برای پیش‌بینی قیمت. هیچ‌یک از شاخص‌های تابلو به‌تنهایی سیگنال قطعی خرید یا فروش محسوب نمی‌شود و نتیجه‌گیری بهتر است بر اساس مجموعه‌ای از اطلاعات معاملاتی، تکنیکال و بنیادی انجام شود.

مفهوم قیمت آخرین معامله در برابر قیمت پایانی

نوع قیمت	تعریف	کاربرد
اولین قیمت	قیمت نخستین معامله روز	نشان‌دهنده نگاه بازار در شروع معاملات
قیمت آخرین معامله	قیمت آخرین معامله ثبت‌شده تا همین لحظه	نمایش وضعیت لحظه‌ای عرضه و تقاضا
قیمت پایانی	میانگین موزون قیمت معاملات روز بر اساس حجم	ارزش‌گذاری رسمی سهم در پایان روز و مبنای دامنه نوسان روز بعد طبق رویه جاری
قیمت دیروز	قیمت پایانی روز معاملاتی قبل	مرجع محاسبه درصد تغییر قیمت امروز

فرض کنید ۹۰ درصد از حجم معاملات روز سهمی در قیمت هزار تومان و ۱۰ درصد باقی‌مانده در قیمت هزار و ۵۰ تومان انجام شده و آخرین معامله هم در قیمت بالاتر بوده است. قیمت آخرین معامله هزار و ۵۰ تومان است، اما قیمت پایانی با فرض عبور حجم از حجم مبنا حدود هزار و پنج تومان ثبت می‌شود، چون معاملات پرحجم وزن بیشتری در میانگین دارند.

طبق رویه‌ای که سال‌ها در بورس ایران اجرا شده، قیمت پایانی مبنای محاسبه سقف و کف قیمت مجاز روز بعد است. این قاعده تابع مقررات بازار است و ممکن است تغییر کند، پس پیش از تصمیم‌گیری، قیمت مجاز اعلام‌شده در صفحه نماد را ملاک قرار دهید.

آشنایی با حجم مبنا، سهام شناور و دامنه نوسان مجاز

حجم مبنا حداقل تعداد سهمی است که باید در روز معامله شود تا کل تغییر قیمت روی قیمت پایانی اعمال شود. طبق رویه‌ای که بورس سال‌ها اجرا کرده، اگر حجم معاملات کمتر از حجم مبنا باشد، فقط به نسبت حجم معامله‌شده به حجم مبنا از تغییر قیمت در قیمت پایانی لحاظ می‌شود. برای مثال فرضی، اگر فقط نیمی از حجم مبنا معامله شود و میانگین موزون قیمت معاملات سه درصد بالاتر از قیمت دیروز باشد، قیمت پایانی حدود ۱٫۵ درصد بالاتر از قیمت دیروز ثبت می‌شود. هدف این سازوکار جلوگیری از جابه‌جایی قیمت با معاملات کم‌حجم است.

سهام شناور (Free Float) بخشی از سهام شرکت است که در اختیار سهامداران عمده و مدیریتی نیست و آماده عرضه و معامله در بازار است. سهام شناور کم یعنی عرضه محدود و احتمال نوسان‌های تندتر، و سهام شناور بیشتر معمولا نقدشوندگی بهتری به همراه دارد. برخی فعالان بازار برای سطح متعادل این نسبت عدد مشخصی مطرح می‌کنند، اما معیار رسمی و ثابتی برای آن وجود ندارد و باید آن را کنار حجم معاملات و ترکیب سهامداران بررسی کرد.

قیمت مجاز بازه‌ای است که سفارش‌ها امروز فقط در آن پذیرفته می‌شوند و سقف و کف آن را دامنه نوسان تعیین می‌کند. درصد دامنه نوسان برای بازارهای مختلف یکسان نیست و در دوره‌های مختلف با تصمیم مراجع بازار تغییر کرده است، به همین دلیل عدد دقیق آن را هر روز از بخش قیمت مجاز در صفحه نماد بخوانید.

بررسی حجم معاملات و رفتار حقیقی و حقوقی

سهامدار حقیقی شخص عادی است و سهامدار حقوقی شرکت، صندوق یا نهادی که با شناسه حقوقی معامله می‌کند. جدول خرید و فروش حقیقی و حقوقی در صفحه نماد برای هر گروه حجم خرید، حجم فروش و تعداد خریداران و فروشندگان را نشان می‌دهد. وقتی خرید حقیقی‌ها از فروش آن‌ها بیشتر باشد، سهم از حقوقی‌ها به حقیقی‌ها منتقل شده است و برخی معامله‌گران خریدهای سنگین حقیقی را نشانه ورود پول هوشمند می‌دانند.

سرانه خرید از تقسیم ارزش خرید حقیقی‌ها بر تعداد خریداران حقیقی و سرانه فروش از تقسیم ارزش فروش حقیقی‌ها بر تعداد فروشندگان حقیقی به دست می‌آید و نسبت این دو به «قدرت خریدار» معروف است. حجم معاملات امروز را هم با میانگین حجم ماه در صفحه نماد مقایسه کنید. حجمی چند برابر میانگین که از حجم مبنا هم عبور کرده، نشان می‌دهد معامله‌گران بیش از روال عادی به این سهم توجه کرده‌اند.

مثال فرضی محاسبه قدرت خریدار

فرض کنید در سهمی فرضی ۱۰۰ خریدار حقیقی در مجموع ۵ میلیارد تومان سهم خریده‌اند و ۴۰۰ فروشنده حقیقی سهامی به همین ارزش فروخته‌اند. سرانه خرید ۵۰ میلیون تومان و سرانه فروش ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است، پس قدرت خریدار عدد چهار را نشان می‌دهد. این عدد یعنی هر خریدار به‌طور میانگین پول بیشتری از هر فروشنده جابه‌جا کرده است، اما خریداران درشت هم ممکن است اشتباه کنند و این نسبت به‌تنهایی سیگنال خرید به حساب نمی‌آید.

مفاهیم بنیادی EPS و نسبت P/E در سایت TSETMC

سه عدد بنیادی سود هر سهم، نسبت قیمت به سود و نسبت قیمت به سود گروه در بخش «در یک نگاه» صفحه اختصاصی هر نماد کنار هم آمده‌اند. سود هر سهم از تقسیم سود خالص شرکت بر تعداد سهام آن به دست می‌آید و نسبت قیمت به سود برابر با قیمت سهم تقسیم بر سود هر سهم است. نسبت قیمت به سود گروه هم میانگین همین نسبت در صنعت شرکت است و برای مقایسه سهم با رقبای هم‌گروه به کار می‌رود.

برای مثال، اگر قیمت سهمی ۱۰ هزار تومان و سود هر سهم آن هزار تومان باشد، نسبت قیمت به سود عدد ۱۰ است. با فرض ثابت ماندن سود، این عدد یعنی سرمایه‌گذار در برابر هر تومان سود سالانه ۱۰ تومان پرداخته است. نسبت پایین‌تر از میانگین گروه می‌تواند نشانه ارزندگی یا نشانه انتظار افت سود در آینده باشد.

سود هر سهمی که در سایت نمایش داده می‌شود ممکن است پیش‌بینی شرکت یا سود سال مالی قبل باشد و با آخرین عملکرد شرکت فاصله داشته باشد. پیش از هر تحلیل، این عدد را با صورت‌های مالی منتشرشده در سامانه کدال تطبیق دهید.

امکانات ابزار دیده بان بازار

دیده‌بان بازار TSETMC جدولی است که همه نمادها را با داده‌های لحظه‌ای کنار هم نشان می‌دهد. ستون‌های اصلی آن نام نماد، تعداد و حجم و ارزش معاملات، قیمت دیروز، اولین قیمت، قیمت آخرین معامله و قیمت پایانی همراه با درصد تغییر، و بهترین مظنه‌های خرید و فروش را در بر می‌گیرد. در تنظیمات دیده‌بان می‌توانید بازار، گروه صنعت و ستون‌های نمایشی را انتخاب کنید، هرچند نام و جای دقیق گزینه‌ها با به‌روزرسانی سایت TSETMC تغییر می‌کند.

فیلترنویسی یعنی تعریف شرطی منطقی که سایت روی تک‌تک نمادها اجرا می‌کند و فقط نمادهایی را نگه می‌دارد که شرط برایشان برقرار است. هر شرط از متغیری مثل حجم امروز یا حجم خرید حقیقی، عملگر مقایسه‌ای مثل بزرگ‌تر یا کوچک‌تر و مقداری مرجع مثل میانگین حجم ماه ساخته می‌شود و چند شرط را می‌توان با عملگر «و» به هم وصل کرد. مراحل ساخت فیلتری ساده برای یافتن سهم‌های پرحجم با ورود پول حقیقی چنین است:

• دیده‌بان بازار را باز کنید.

• از قسمت تنظیمات، تنظیمات مورد نظر خود را اعمال کنید.

• از قسمت مرتب سازی دیده‌بان را مرتب کنید.

• از قسمت قالب نمایش می‌توانید فرم دلخواه نمایش دیتا را انتخاب کنید.

• با انتخاب گزینه مشاهده سریع، پس از کلیک روی هر نماد اطلاعات نماد در سمت چپ ظاهر می‌شود.

• از قسمت فیلترها، فیلتر مورد نظر را ایجاد کنید.

• از بخش خروجی می‌توانید دیتای مدنظر را دریافت کنید.

• راهنمای بخش به بخش این سایت را می‌توان در بخش راهنما مشاهده کرد.

معرفی نقشه‌های بازار و پیام‌های ناظر

نقشه بازار در سایت TSETMC نمادها را به شکل خانه‌هایی رنگی و دسته‌بندی‌شده بر اساس گروه صنعت نشان می‌دهد. اندازه هر خانه با وزن نماد در بازار (مانند ارزش بازار آن) متناسب است و رنگ سبز یا قرمز با شدت‌های متفاوت، مثبت یا منفی بودن تغییر قیمت را نمایش می‌دهد. با نگاهی کوتاه به این نقشه مشخص می‌شود کدام گروه‌ها بازار را بالا برده‌اند و کدام گروه‌ها زیر فشار فروش بوده‌اند.

پیام‌های ناظر اطلاعیه‌هایی است که ناظر بازار درباره نمادها منتشر می‌کند. توقف نماد و دلیل آن، زمان بازگشایی، برگزاری مجمع عمومی و تغییر دامنه نوسان یا حجم مبنا از رایج‌ترین موضوع‌های این پیام‌هاست.

پیش از هر معامله، پیام‌های ناظر نماد را بخوانید. سهمی که فردا مجمع دارد یا پس از توقفی طولانی با دامنه نوسان متفاوت بازگشایی می‌شود، رفتاری متفاوت با روزهای عادی خواهد داشت و بی‌اطلاعی از این پیام‌ها ریسک معامله را بالا می‌برد.

سایر سربرگ‌های TSETMC: کدال و صندوق‌های سرمایه‌گذاری

سربرگ کدال در صفحه نماد فهرست و خلاصه اطلاعیه‌های شرکت را نشان می‌دهد، مانند صورت‌های مالی، گزارش فعالیت ماهانه و آگهی مجامع. متن کامل این گزارش‌ها در سامانه کدال منتشر می‌شود و برای تحلیل دقیق باید به همان سامانه مراجعه کرد. سربرگ کدال در سایت TSETMC بیشتر برای اطلاع سریع از انتشار گزارش تازه کاربرد دارد.

بخش صندوق‌ها اطلاعات صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله را نمایش می‌دهد. نوع صندوق (درآمد ثابت، سهامی، مختلط یا کالایی)، قیمت معامله هر واحد و خالص ارزش دارایی (NAV) هر واحد از مهم‌ترین داده‌های این بخش است.

مقایسه قیمت معامله واحد با خالص ارزش دارایی آن نشان می‌دهد صندوق در بازار گران‌تر یا ارزان‌تر از ارزش دارایی‌های خود معامله می‌شود. هر نوع صندوق ریسک خاص خود را دارد؛ صندوق‌های سهامی و کالایی از نوسان بازار پایه اثر می‌پذیرند و صندوق‌های درآمد ثابت هم در برابر تغییر نرخ بهره و نقدشوندگی ریسک دارند.

رصد بورس کالا و بورس انرژی در زبانه‌های تخصصی TSETMC

بیشتر آموزش‌ها فقط بورس و فرابورس را پوشش می‌دهند، اما سایت TSETMC در زمان نگارش این مقاله بخش‌هایی برای ابزارهای قابل معامله بورس کالا و بورس انرژی هم دارد. این زبانه‌ها از منوی بالای سایت یا از طریق انتخاب بازار در دیده‌بان در دسترس‌اند و چیدمان آن‌ها با به‌روزرسانی سایت تغییر می‌کند.

در این بخش‌ها ابزارهایی مانند گواهی سپرده کالایی و صندوق‌های کالایی با همان ساختار آشنای صفحه نماد نمایش داده می‌شوند و قیمت، حجم، عمق بازار و رفتار خریداران و فروشندگان آن‌ها قابل بررسی است. برای مثال، سرمایه‌گذاری که گواهی سپرده طلا معامله می‌کند، می‌تواند قیمت آن را با قیمت لحظه‌ای طلا در بازار مقایسه کند و فاصله این دو را بسنجد.

سهامداران شرکت‌های کالامحور (مانند فولادی‌ها، پتروشیمی‌ها و معدنی‌ها) از این زبانه‌ها برای سنجش جریان نقدینگی در ابزارهای کالایی و انرژی استفاده می‌کنند. با این حال، جزئیات عرضه محصولات فیزیکی شرکت‌ها و قیمت کشف‌شده آن‌ها در سایت رسمی همان بورس منتشر می‌شود و برای تحلیل درآمد شرکت باید از آن مرجع دنبال شود.

اشتباهات رایج معامله‌گران در تحلیل داده‌های TSETMC

• تکیه بر شاخص کل به‌تنهایی: مثبت بودن شاخص کل در روزی که شاخص کل هم وزن منفی است، از رشد چند نماد بزرگ خبر می‌دهد و درباره وضعیت سهم شما چیزی نمی‌گوید.
• یکی گرفتن آخرین معامله و قیمت پایانی: قیمت آخرین معامله لحظه‌ای است و قیمت پایانی میانگین موزون روز است. ارزش‌گذاری رسمی سهم در پایان روز و قیمت مجاز روز بعد بر پایه قیمت پایانی تعیین می‌شود، اما سود و زیان واقعی هر معامله با قیمتی حساب می‌شود که سفارش شما در آن اجرا شده است.
• نادیده گرفتن حجم مبنا: در سهم‌هایی که حجم آن‌ها به حجم مبنا نمی‌رسد، تغییر قیمت لحظه‌ای به‌طور کامل در قیمت پایانی منعکس نمی‌شود.
• بی‌توجهی به پیام ناظر: خرید سهمی که در آستانه توقف، مجمع یا تغییر دامنه نوسان است، بدون خواندن اطلاعیه‌ها ریسک پیش‌بینی‌نشده دارد.
• تصمیم‌گیری فقط با ورود پول حقیقی: داده‌های حقیقی و حقوقی رفتار کوتاه‌مدت بازار را نشان می‌دهند و باید کنار وضعیت بنیادی و روند قیمت سهم بررسی شوند.
• اعتماد به سود هر سهم بدون مراجعه به کدال: عدد نمایش‌داده‌شده ممکن است قدیمی یا پیش‌بینی باشد و فقط صورت‌های مالی رسمی تصویر واقعی سودآوری را می‌دهند.

هیچ‌کدام از داده‌های این سایت ریسک معامله را حذف نمی‌کند. حتی با تحلیل دقیق داده‌ها هم تعیین حجم هر خرید و حد زیان قابل‌تحمل بخشی از مدیریت ریسک در بورس است و باید پیش از ورود به معامله مشخص شود.

TSETMC؛ منبع رسمی داده برای تصمیم‌گیری آگاهانه در بورس

حالا که می‌دانید TSETMC چیست، روشن است که سایت TSETMC منبع رسمی و رایگان داده‌های بازار سرمایه است که شرکت مدیریت فناوری بورس تهران منتشر می‌کند، و ثبت سفارش همچنان در سامانه کارگزاری انجام می‌شود. ارزش واقعی این سایت زمانی آشکار می‌شود که شاخص کل و هم‌وزن، تابلوی نماد، رفتار حقیقی و حقوقی و اطلاعیه‌های کدال را کنار هم بخوانید و هیچ‌کدام را به‌تنهایی مبنای تصمیم قرار ندهید.

برای گام بعدی، فیلترنویسی را با شرط‌های ساده تمرین کنید و نتایج آن را با صفحه هر نماد بسنجید. هم‌زمان یادگیری تحلیل بنیادی کمک می‌کند اعدادی مانند سود هر سهم و نسبت قیمت به سود را با صورت‌های مالی شرکت تفسیر کنید و تصمیم‌های آگاهانه‌تری بگیرید.