فاندینگ ریت چیست؟ آموزش محاسبه Funding Rate

گاهی با وجود تحلیل درست و سودده بودن پوزیشن در معاملات پرپچوال، ناگهان مبلغی از حساب کم می‌شود یا به آن اضافه می‌گردد. این اتفاق ناگهانی، نتیجه سیستمی کلیدی در بازار فیوچرز به نام فاندینگ ریت یا نرخ تامین مالی است. فاندینگ ریت یکی از مهم‌ترین مکانیزم‌های قراردادهای آتی دائمی است که رابطه میان پوزیشن‌های لانگ و شورت را تنظیم می‌کند تا قیمت معاملات آتی از معاملات اسپات فاصله نگیرد. در ادامه این مقاله با فراز همراه باشید تا متوجه شوید فاندینگ ریت چیست و مبلغ آن چگونه در معاملات پرپچوال (Perpetual Futures) اعمال می‌شود.

مفهوم فاندینگ ریت به زبان ساده

فاندینگ ریت یا نرخ تامین مالی (Funding Rate)، مبلغی است که در معاملات پرپچوال به‌صورت دوره‌ای بین معامله‌گران لانگ و شورت جابه‌جا می‌شود تا قیمت بازار فیوچرز به قیمت بازار اسپات نزدیک بماند. وقتی قیمت در بازار فیوچرز یک دارایی از قیمت بازار اسپات بالاتر می‌رود، خریداران (پوزیشن لانگ) که باعث این افزایش شده‌اند، هر چند ساعت مبلغی را به فروشندگان (پوزیشن شورت) می‌پردازند و این کار باعث کاهش جذابیت خرید و کنترل رشد قیمت می‌شود. از سوی دیگر، زمانی که قیمت فیوچرز یک دارایی از اسپات پایین‌تر است، فروشندگان (پوزیشن شورت) به خریداران (پوزیشن لانگ) پرداخت می‌کنند تا تعادل برقرار شود.

مبنای این محاسبه قیمت مارک است، یعنی قیمتی که صرافی برای جلوگیری از نوسانات غیرواقعی و دستکاری قیمت از آن استفاده می‌کند. توجه داشته باشید که فاندینگ ریت، همان فاندینگ فی است که در داشبورد معاملات پرپچوال به چشم می‌خورد. این هزینه صرفا بین خود معامله‌گران رد و بدل می‌شود و هیچ بخشی از آن به صرافی تعلق ندارد.

فاندینگ ریت مثبت و منفی؛ برنده و بازنده کیست؟

عدد فاندینگ ریت در معاملات پرپچوال مشخص می‌کند کدام سمت بازار باید هزینه بپردازد و کدام سمت آن را دریافت می‌کند. به همین دلیل بسیاری از تریدرها قبل از باز کردن پوزیشن، نگاهی به فاندینگ ریت می‌اندازند تا بفهمند جریان پول در بازار فیوچرز به سمت خریداران است یا فروشندگان، و آیا معامله ارزش انجام دارد یا خیر. در ادامه تفاوت فاندینگ ریت مثبت و منفی را بررسی می‌کنیم.

فاندینگ ریت مثبت

فاندینگ ریت زمانی مثبت می‌شود که احساسات صعودی در بازار فیوچرز حاکم باشد و تقاضا برای پوزیشن خرید (Long) بیشتر از پوزیشن فروش شود. این فشار خرید باعث می‌شود قیمت قراردادهای پرپچوال کمی بالاتر از قیمت واقعی دارایی در بازار اسپات معامله شوند. برای اینکه این فاصله قیمتی زیاد نشود، مکانیزم فاندینگ ریت فعال می‌شود و معامله‌گرانی که پوزیشن لانگ دارند باید مبلغی را به معامله‌گرانی که پوزیشن شورت گرفته‌اند، بپردازند. بدین ترتیب وقتی نگه داشتن پوزیشن لانگ پرهزینه می‌شود، بخشی از معامله‌گران ترجیح می‌دهند لانگ‌های خود را ببندند یا وارد پوزیشن فروش شوند. در نتیجه فشار خرید کمتر می‌شود و قیمت قراردادهای فیوچرز دوباره به قیمت شاخص نزدیک‌تر می‌شود.

فاندینگ ریت منفی

فاندینگ ریت زمانی منفی می‌شود که فشار فروش در بازار فیوچرز بیشتر از تقاضای خرید باشد و معامله‌گران زیادی پوزیشن شورت باز کرده باشند. در این شرایط قیمت قراردادهای پرپچوال کمی پایین‌تر از قیمت بازار اسپات قرار می‌گیرد و معامله‌گران شورت ملزم می‌شوند مبلغی را به افرادی که پوزیشن لانگ دارند، پرداخت کنند. این هزینه باعث می‌شود نگه داشتن پوزیشن فروش کمتر جذاب شود و بخشی از معامله‌گران شورت پوزیشن خود را ببندند؛ در نتیجه فشار فروش کاهش یافته و قیمت فیوچرز دوباره به قیمت شاخص نزدیک می‌شود. فاندینگ ریت منفی نشانه غالب بودن احساسات نزولی در بازار است؛ اما اگر این وضعیت برای مدتی ادامه پیدا کند و بازار ناگهان صعودی شود، بسته شدن پوزیشن‌های شورت و لیکوئید شدن آن‌ها می‌تواند به یک حرکت سریع صعودی یا همان شورت اسکوئیز منجر شود.

عوامل موثر بر نرخ تامین مالی و فرمول محاسبه آن

نرخ تامین مالی (فاندینگ ریت ) بر اساس اختلاف قیمت بین بازار فیوچرز و بازار اسپات و نرخ بهره پایه بین دو دارایی معامله‌شده در قرارداد تعیین می‌شود. هر زمان قیمت در بازار فیوچرز از قیمت شاخص فاصله بگیرد یا اصطلاحا انحراف قیمت رخ دهد، اختلاف قیمت وارد محاسبه می‌شود و مقدار فاندینگ ریت را تغییر می‌دهد تا این فاصله کم شود. در کنار آن، نرخ بهره نیز به عنوان جز ثابت فرمول در نظر گرفته می‌شود.
فرمول محاسبه فاندینگ ریت به شرح زیر است:

نرخ تامین مالی = شاخص پریمیوم + نرخ بهره

• نرخ بهره (Interest Rate): اختلاف نرخ بهره بین دارایی پایه و ارز تسویه (مثلا بیت کوین و تتر). این عدد مقدار کوچکی است و نقش پایه محاسبات را دارد.
• شاخص پریمیوم (Premium Index): میزان فاصله قیمت قرارداد پرپچوال از قیمت شاخص. قیمت شاخص در حقیقت قیمتی مرجع است که از میانگین قیمت بازار اسپات در چند صرافی به‌دست می‌آید. اگر قیمت فیوچرز بالاتر یا پایین‌تر از این قیمت باشد، مقدار پریمیوم تغییر می‌کند

نتیجه این محاسبه مشخص می‌کند در زمان پرداخت فاندینگ، کدام سمت بازار باید هزینه بپردازد تا قیمت قراردادهای پرپچوال به قیمت بازار اسپات نزدیک بماند.

زمان‌بندی پرداخت فاندینگ ریت در صرافی‌های مختلف

فاندینگ ریت در ارز دیجیتال به‌صورت دوره‌ای تسویه می‌شود؛ یعنی اگر در لحظه تسویه پوزیشن باز داشته باشید، مشمول پرداخت یا دریافت آن خواهید شد. محاسبه فاندینگ ریت در بایننس و کوینکس یا دیگر صرافی‌ها یکسان نیست و بسته به نوع قرارداد تغییر می‌کند. بنابراین قبل از باز کردن پوزیشن، بهتر است در وبسایت رسمی صرافی، زمان پرداخت فاندینگ ریت را بررسی کنید. در ادامه زمان‌بندی پرداخت فاندینگ ریت را در برخی از بزرگترین صرافی‌های جهانی بررسی می‌کنیم.

صرافی	بازه پرداخت/ دریافت فاندینگ
بایننس (Binance)	هر ۸ ساعت
کوین بیس (Coinbase)	هر ۱ ساعت
اوکی ایکس (OKX)	هر ۸ ساعت
بای بیت (Bybit)	هر ۸ ساعت
بیت گت (Bitget)	متغیر: ۸ ساعته، ۴ساعته یا ۱ساعته (بسته به قرارداد)
کوکوین (KuCoin)	هر ۸ ساعت
ام‌ای اکس سی (MEXC)	هر ۸ ساعت
بینگ ایکس (BingX)	هر ۸ ساعت
کوین اکس (CoinEx)	هر ۸ ساعت
ال بانک (LBank)	هر ۸ ساعت

فاندینگ ریت به عنوان شاخص سنتیمنت

بسیاری از معامله‌گران از فاندینگ ریت برای سنجش احساسات بازار استفاده می‌کنند. این نرخ نشان می‌دهد کدام سمت بازار شلوغ‌تر است و معامله‌گران بیشتر به رشد قیمت فکر می‌کنند یا به ریزش آن.

تحلیل سنتیمنت بازار با فاندینگ ریت مثبت:

• نشان می‌دهد تعداد زیادی پوزیشن خرید (Long) باز شده است.
• معامله‌گران حاضرند برای نگه‌داشتن لانگ هزینه بپردازند.
• بیانگر خوش‌بینی شدید یا هیجان بالا در بازار است.
• اگر بیش‌ازحد بالا برود، بازار یک‌طرفه می‌شود و ریسک اصلاح افزایش پیدا می‌کند.
• در صورت بازگشت روند قیمت، بسته شدن لانگ‌ها و لیکوئید شدن آن‌ها می‌تواند باعث ریزش ناگهانی و سنگین قیمت شود.

تحلیل سنتیمنت بازار با فاندینگ ریت منفی:

• نشان می‌دهد پوزیشن‌های فروش (Short) غالب شده‌اند.
• فضای بازار نزولی و همراه با بدبینی است.
• اگر مقدار فاندینگ ریت به شکلی غیرعادی پایین باشد، احتمال فشار خرید ناگهانی وجود دارد.
• در صورت رشد قیمت، بستن شورت‌ها می‌تواند باعث جهش تند و شورت اسکوئیز شود.

فاصله زیاد فاندینگ ریت از میانگین تاریخی نشانه شلوغ شدن یک سمت بازار و افزایش احتمال نوسان شدید است. به همین دلیل بسیاری از معامله‌گران این شاخص را در کنار حجم معاملات، نرخ بهره باز و داده‌های سایت‌هایی مانند کوینگلس بررسی می‌کنند.

مشاهده و تحلیل فاندینگ ریت در پلتفرم فراز

تحلیل حجم معاملات یکی از حیاتی‌ترین راه‌ها برای تایید رفتارهای قیمتی بازار (از جمله فاندینگ ریت و تغییرات پوزیشن‌های فیوچرز) است. معامله‌گران حرفه‌ای همواره نوسانات قیمت را همراه با حجم معاملات بررسی می‌کنند تا متوجه شوند فشار خرید یا فروش در بازار از کدام سمت بیشتر است.

به همین منظور، پلتفرم فراز ابزارهای حجمی پیشرفته‌ای را در اختیار شما قرار می‌دهد تا بتوانید قدرت واقعی صعود یا نزول بازار را بسنجید و فریب نوسانات فیک (Fake) را نخورید.

چگونه اندیکاتور نقشه حرارتی حجم را در فراز فعال کنیم؟ برای استفاده از این ابزار کاربردی که در تصویر مشاهده می‌کنید، مراحل زیر را انجام دهید:

• در نوار بالای چارت، روی گزینه Indicators (اندیکاتورها) کلیک کنید.
• در کادر جستجو، عبارت Heatmap Volume را تایپ کرده و آن را به چارت خود اضافه کنید.
• این اندیکاتور به صورت میله‌های رنگی در پایین چارت شما ظاهر می‌شود.

این ابزار با رنگ‌بندی خاص میله‌های حجم، به شما می‌گوید که در چه نقاطی از نمودار، حجم معاملات به شکل غیرعادی افزایش پیدا کرده است:

• میله‌های قرمز تند و بلند (حجم انفجاری در ریزش): نشان‌دهنده ورود سنگین فروشندگان به بازار است. اگر در این صرافی‌ها فاندینگ ریت منفی باشد، این حجم بالا تایید می‌کند که معامله‌گران با قدرت در حال شورت (Short) کردن هستند و احتمال ریزش بیشتر است.
• میله‌های نارنجی و زرد (حجم متوسط تا رو به بالا): نشان‌دهنده دست‌به‌دست شدن عادی سهام یا رمز‌ارز میان خریداران و فروشندگان است و بازار در حال جمع‌آوری انرژی برای حرکت بعدی است.
• میله‌های آبی یا بی‌رمق (حجم بسیار پایین): نشان می‌دهد معامله‌گران بزرگ در بازار حضور ندارند. در این حالت حتی اگر قیمت بالا یا پایین برود، چون پشتوانه حجمی ندارد، حرکت پایدار نیست و احتمالاً یک تله (Trap) است.

سخن پایانی

فاندینگ ریت مکانیزم تنظیم‌کننده در قراردادهای دائمی فیوچرز است. هدف اصلی آن همگرا نگه داشتن قیمت قراردادهای پرپچوال با قیمت اسپات دارایی است. این سیستم با ایجاد پرداخت‌های دوره‌ای بین معامله‌گران لانگ یا شورت، بستری فراهم می‌کند که قیمت قرارداد از قیمت اصلی دارایی منحرف نشود. آشنایی درست با این سیستم برای معامله‌گرانی که در بازارهای مشتقه فعالیت می‌کنند، امری ضروری است تا بتوانند رفتار بازار را بهتر پیش‌بینی کرده و تصمیمات معاملاتی آگاهانه‌تری بگیرند.

سوالات متداول