شاخص دلار چیست؟ هر آنچه باید در مورد شاخص دلار (DXY) بدانید

دلار آمریکا بدون شک قدرتمندترین و مهمترین ارز در تمام دنیا است. در کنار دلار، مفهومی به اسم «شاخص دلار» داریم که بد نیست با این مفهوم آشنا شویم و در مورد کاربرد آن بیشتر بدانیم. با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید.

شاخص دلار آمریکا (DXY) چیست؟

شاخص دلار آمریکا (US Dollar Index) معیاری برای سنجش قدرت یا ضعف دلار آمریکا در برابر سبدی از ارزهای معتبر جهانی است. این شاخص نشان می‌دهد ارزش دلار نسبت به ارزهای اصلی بین‌المللی در طول زمان افزایش یا کاهش پیدا کرده است و به‌عنوان یک ابزار کلیدی برای تحلیل بازارهای مالی استفاده می‌شود. به‌بیان ساده، شاخص دلار مشخص می‌کند دلار آمریکا در مقایسه با سایر ارزهای مهم جهان چقدر قوی یا ضعیف است. نماد معاملاتی شاخص دلار در بازارهای مالی DXY است. این نماد در پلتفرم‌های تحلیلی، بازار فیوچرز و ابزارهای چارت برای مشاهده و تحلیل روند شاخص دلار استفاده می‌شود.
معامله‌گران با بررسی نمودار DXY می‌توانند رفتار کلی دلار را بدون تمرکز روی یک جفت‌ارز خاص تحلیل کنند.

هدف از ایجاد شاخص دلار، ارائه یک معیار واحد و قابل‌اعتماد برای ارزیابی قدرت دلار آمریکا در سطح جهانی بود. این شاخص به تحلیل‌گران کمک می‌کند:

• وضعیت کلی دلار را در اقتصاد جهانی بسنجند.
• تأثیر دلار بر بازارهایی مانند طلا، فارکس و کالاها را بررسی کنند.
• تصمیم‌های سرمایه‌گذاری و معاملاتی دقیق‌تری بگیرند.

شاخص دلار (DXY) چگونه محاسبه می‌شود؟

شاخص دلار آمریکا فرمول پیچیده‌ای ندارد. همانطور که گفتیم، [DXY] یعنی ارزش دلار آمریکا (USD) در برابر شش ارز دیگر. هر یک از این ارزها در برابر دلار آمریکا وزن یا به عبارت دیگر، سهم مشخصی دارند.

ارزهای تشکیل‌دهنده شاخص دلار

شاخص دلار از یک سبد ارزی متشکل از ۶ ارز اصلی تشکیل شده است که نماینده اقتصادهای بزرگ جهان هستند:

• یورو (EUR)
• ین ژاپن (JPY)
• پوند انگلیس (GBP)
• دلار کانادا (CAD)
• کرون سوئد (SEK)
• فرانک سوئیس (CHF)
  

این ارزها بر اساس حجم تجارت و اهمیت اقتصادی کشورها در زمان طراحی شاخص انتخاب شده‌اند.

وزن هر ارز در شاخص دلار آمریکا

در میان ارزهای تشکیل‌دهنده شاخص دلار، یورو بیشترین وزن را دارد و سهم آن بیش از نیمی از کل شاخص است. به همین دلیل، نوسانات یورو تأثیر بسیار زیادی بر حرکت DXY دارد. وزن سایر ارزها کمتر است و به‌صورت ثابت در فرمول شاخص لحاظ شده‌اند. فرمول محاسبه شاخص دلار به‌گونه‌ای طراحی شده که تغییرات هر ارز با وزن مشخصی روی عدد نهایی شاخص اثر می‌گذارد، بدون اینکه نیاز به محاسبات پیچیده برای تحلیل‌گر وجود داشته باشد. به همین دلیل، تحلیل روند شاخص دلار ساده‌تر و شفاف‌تر از بررسی هم‌زمان چند جفت‌ارز است.

یورو	%56.7
ین ژاپن	%13.6
پوند انگلیس	%11.9
دلار کانادا	%9.1
کرون سوئد	%4.2
فرانک سوئیس	%3.6

فرمول شاخص دلار آمریکا

فرمول رسمی شاخص دلار آمریکا (DXY) به‌صورت زیر است:

البته نیازی نیست این فرمول را حفظ کنیم یا چیزی را دستی محاسبه کنیم. به راحتی در هر زمان با مراجعه به اینترنت می‌توانیم شاخص دلار آمریکا را در لحظه بررسی کنیم.

فرمول شاخص دلار آمریکا (DXY) یک میانگین هندسی وزنی از ارزش دلار در برابر سبدی از شش ارز اصلی شرکای تجاری آمریکا است (یورو ۵۷.6%، ین ژاپن ۱۳.6%، پوند ۱1.9%، دلار کانادا ۹.1%، کرون سوئد ۴.2%، فرانک سوئیس ۳.6%)؛ این شاخص با معیار اولیه ۱۰۰ در سال ۱۹۷3 شروع شد، و هر چه بالاتر از ۱۰۰ باشد نشان‌دهنده تقویت دلار و هر چه پایین‌تر باشد نشان‌دهنده تضعیف دلار در برابر آن ارزها است.

نحوه محاسبه به زبان ساده:

فرمول دقیق آن پیچیده است و بر اساس قیمت لحظه‌ای دلار در برابر هر یک از این ارزها و وزن اختصاص یافته به هر کدام محاسبه می‌شود تا یک عدد واحد به دست آید. 

تفسیر شاخص DXY:

• بالای ۱۰۰: قدرت دلار افزایش یافته است (مثلا ۱۱۰ یعنی ۱۰% قوی‌تر از مبنا).
• پایین ۱۰۰: قدرت دلار کاهش یافته است (مثلا ۹۲ یعنی ۸% ضعیف‌تر از مبنا). 

این شاخص توسط شرکت اینترکانتیننتال اکسچنج (ICE) طراحی شده و یکی از مهمترین معیارهای سنجش سلامت اقتصادی و قدرت دلار در بازارهای جهانی است.

رابطه شاخص دلار و طلا چیست؟

رابطه شاخص دلار و طلا معکوس است. به این معنا که با افزایش شاخص دلار آمریکا (DXY)، قیمت طلا تمایل به کاهش دارد و با تضعیف دلار، طلا اغلب تقویت می‌شود. دلیل این رابطه به نقش دلار به‌عنوان ارز مرجع جهانی و نحوه قیمت‌گذاری طلا در بازارهای بین‌المللی برمی‌گردد.

چرا با رشد شاخص دلار، طلا تضعیف می‌شود؟

وقتی شاخص دلار افزایش پیدا می‌کند، دلار آمریکا قوی‌تر می‌شود و خرید طلا برای سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی گران‌تر تمام می‌شود. در نتیجه تقاضای جهانی برای طلا کاهش می‌یابد، سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های دلاری حرکت می‌کنند و جذابیت طلا به‌عنوان دارایی امن موقتا کمتر می‌شود.
در دوره‌هایی که اقتصاد آمریکا رشد بالایی داشته یا سیاست‌های پولی انقباضی اجرا شده، شاخص دلار تقویت شده و هم‌زمان بازار طلا وارد فاز اصلاحی شده است.
برعکس، در زمان‌های بحران اقتصادی، نااطمینانی‌های سیاسی یا سیاست‌های انبساطی، تضعیف دلار با رشد قیمت طلا همراه بوده است.

برای تحلیل اونس طلا، بررسی هم‌زمان نمودار طلا و شاخص دلار ضروری است.
ورود به معامله طلا بدون توجه به روند DXY می‌تواند باعث افزایش ریسک و خطای تحلیلی شود، به‌خصوص در تایم‌فریم‌های میان‌مدت و بلندمدت.

رابطه شاخص دلار و بازار فارکس

شاخص دلار یکی از ابزارهای کلیدی تحلیل کلان در بازار فارکس است و به معامله‌گران کمک می‌کند قدرت یا ضعف عمومی دلار را نسبت به سایر ارزها ارزیابی کنند.

از آنجا که یورو بیشترین وزن را در شاخص دلار دارد، جفت‌ارز EUR/USD رابطه‌ای معکوس با DXY دارد:

• رشد شاخص دلار: افت EUR/USD
• افت شاخص دلار: رشد EUR/USD

به همین دلیل، تحلیل DXY می‌تواند نقش تأییدکننده یا هشداردهنده برای معاملات EUR/USD داشته باشد. شاخص دلار علاوه بر EUR/USD، به‌صورت غیرمستقیم روی جفت‌ارزهایی مانند:

• GBP/USD
• AUD/USD
• USD/JPY

اثر می‌گذارد. تغییر روند DXY جهت کلی حرکت جفت‌ارزهای وابسته به دلار را مشخص می‌کند، حتی اگر نوسان آن‌ها دقیقاً هم‌زمان نباشد. اگر تحلیل تکنیکال روی یک جفت‌ارز سیگنال خرید بدهد اما شاخص دلار در روند صعودی قوی باشد، تریدر حرفه‌ای یا وارد معامله نمی‌شود یا حجم معامله را کاهش می‌دهد.
در واقع، DXY به‌عنوان فیلتر تصمیم‌گیری در کنار تحلیل تکنیکال استفاده می‌شود.

بیشتر بخوانید: تحلیل تکنیکال بازار فارکس امروز

تفاوت شاخص دلار با نرخ برابری دلار چیست؟

شاخص دلار و نرخ برابری دلار دو مفهوم متفاوت هستند که اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.

• DXY: شاخصی جهانی برای سنجش قدرت دلار در برابر سبدی از ارزهای معتبر
• USD/IRR: نرخ تبدیل دلار به ریال ایران که تحت تأثیر عوامل داخلی، سیاسی و اقتصادی کشور است
  
• به همین دلیل، افزایش شاخص دلار لزوما به معنی افزایش دلار در بازار ایران نیست.

تفاوت شاخص دلار با دلار آزاد

دلار آزاد قیمتی محلی است که تحت تأثیر عرضه و تقاضای داخلی، سیاست‌های ارزی، شرایط اقتصادی و سیاسی کشور قرار دارد، در حالی که شاخص دلار یک معیار بین‌المللی و کلان است و رفتار آن الزاماً با دلار آزاد هم‌جهت نیست.

شاخص DXY تحت تاثیر چه عواملی است؟

به جرات می‌توان عرضه و تقاضا را مهمترین عامل تاثیرگذار بر شاخص دلار آمریکا قلمداد کرد. طبیعتا هرچه تقاضا برای دلار آمریکا بیشتر باشد، این ارز قدرت بیشتری پیدا خواهد کرد. حال، این عرضه و تقاضا را میتوان از چند جنبه بررسی کرد.

نرخ بهره: نرخ بهره، عامل اصلی کنترل تورم است که توسط فدرال رزرو تعیین می‌شود. زمانی که نرخ بهره بالا است، سرمایه‌گذارهای کلان معمولا پول خود را در بانک نگه می‌دارند و به نوعی روی دلار سرمایه‌گذاری می‌کنند، پس شاخص دلار افزایشی است. بالعکس، زمانی که نرخ بهره کاهش می‌یابد، سرمایه‌ها به سمت بازارهای دیگر سرازیر می‌شوند و شاخص دلار روند نزولی در پیش خواهد گرفت.

تصمیمات کلان: منظور از تصمیمات کلان، تصمیمات مختلف در اقتصاد است. به عنوان نمونه، اگر بانک مرکزی اروپا تصمیم مهمی بگیرد، قطعا شاهد افزایش یا کاهش شاخص دلار آمریکا خواهیم بود. 

ریسک‌پذیری: ریسک‌پذیری سرمایه‌گذارها و معامله‌گرها موضوع ساده‌ای نیست؛ اما معمولا اگر بازارهای مالی در بحران باشند، آنگاه تقاضا برای دلار افزایش خواهد یافت، چراکه دلار نقش پناهگاه را ایفا میکند. در غیر این صورت، وقتی همه چیز خوب است، سرمایه‌گذارها و معامله‌گرها در بازارهای دیگر مشغول فعالیت هستند و کمتر سراغ دلار می‌آیند. بنابراین شاهد اُفت شاخص دلار خواهیم بود.

شاخص دلار آمریکا (DXY) در فراز چارت

فراز چارت، شاخص دلار آمریکا را ارائه میدهد. در سایت فراز و در بخش داشبورد، به راحتی میتوانید به چارت شاخص دلار آمریکا دسترسی داشته باشید. به این منظور:

1) روی «انتخاب نماد» کلیک کنید.

2) در بخش جستجو، “DXY” را تایپ کنید.

3) نماد شاخص دلار آمریکا، اولین گزینه است. چارت را لود کنید.