هشدار برای هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی، دلایل مسدود شدن و اقدامات فوری

در دنیای ارز دیجیتال، برخی اشتباهات کوچک که شاید در نگاه اول ساده به نظر برسند، می‌توانند به فریز شدن دارایی‌ها و از دست رفتن کامل سرمایه منجر شوند. بسیاری از پرونده‌های مسدودسازی حساب در صرافی‌هایی مانند بایننس نشان می‌دهند که ورودهای مشکوک، تراکنش‌های سنگین، وارد کردن اطلاعات نادرست و مواردی از این قبیل ممکن است دارایی‌ها را برای مدت نامعلوم در وضعیت فریز قرار دهند.

علاوه‌بر دغدغه فریز شدن، حالا ریسک هک شدن ولت هم دیگر دور از انتظار نیست؛ بلکه واقعیتی است که هر روز برای کاربرانی که طرز نگهداری درست اطلاعات بکاپ را بلد نیستند و با لینک‌های فیک تعامل می‌کنند رخ می‌دهد. در این مقاله فراز، درباره اشتباهات رایج، روش‌های نفوذ هکرها و اقداماتی که باید پیش از وقوع مشکل انجام داد تا از هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی جلوگیری کرد صحبت می‌کنیم. بنابراین اگر رمزارز دارید و می‌خواهید آن‌ها به صورت امن نگهداری کنید، ادامه این مطلب را با دقت مطالعه کنید.

مراحل فریز شدن یک دارایی دیجیتال چگونه پیش می ‌رود؟

فریز شدن ارز دیجیتال در اصل به معنی «بلوکه شدن ارز در کیف پول» و «محدود شدن دسترسی به دارایی» است. بدین ترتیب موجودی داخل حساب نمایش داده می‌شود؛ اما قابلیت استفاده از آن متوقف می‌شود و کاربر نه می‌تواند تراکنش انجام دهد، نه می‌تواند دارایی خود را برداشت کند و نه آن را معامله کند. 

این محدودیت معمولا از طرف صرافی یا پلتفرمی که دارایی در آن نگهداری می‌شود اعمال می‌شود و در برخی موارد حتی دسترسی به کل حساب کاربری محدود می‌شود. نکته مهم این است که بسیاری از کاربران تصور می‌کنند فریز فقط زمانی رخ می‌دهد که تخلفی انجام شده باشد، درحالی‌که گاهی یک فعالیت غیرعادی ساده ممکن است چنین وضعیتی ایجاد کند. 

در ادامه، مراحل رایجی که معمولا به نحوه هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی منتهی می‌شوند را به ترتیب بررسی می‌کنیم.

شناسایی رفتار مشکوک

نخستین مرحله در روند فریز شدن دارایی، شناسایی یک رفتار غیرعادی در سیستم‌های نظارتی صرافی یا کیف پول‌ها است. سامانه‌های کنترلی این پلتفرم‌ها به‌صورت مداوم فعالیت حساب‌ها را بررسی می‌کنند و هر الگویی که با رفتار معمول کاربر همخوانی نداشته باشد، به‌عنوان مورد مشکوک علامت‌گذاری می‌کنند. نکته مهم این است که رفتار مشکوک الزاما به معنای ارتکاب تخلف نیست؛ گاهی تغییر ساده در نحوه ورود یا انتقال وجه سنگین می‌تواند به عنوان رفتار مشکوک شناسایی شود. 

از نمونه چنین رفتارها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ورود به حساب از یک کشور یا آی‌پی جدید.
• استفاده هم‌زمان از چند دستگاه با موقعیت جغرافیایی متفاوت.
• چندین تلاش‌ ناموفق برای وارد کردن رمز عبور.
• برداشت ناگهانی حجم بالای دارایی نسبت به الگوی قبلی فعالیت حساب.
• انتقال دارایی به آدرسی‌های نامشخص و جدید.
• تغییر سریع اطلاعات امنیتی مانند رمز عبور یا فعال‌سازی مجدد تایید دو مرحله‌ای.
• انتقال دارایی به آدرس‌های موجود در فهرست‌ آدرس‌های پرریسک.

این مرحله نقطه آغاز بررسی امنیتی است و اگر ابهام برطرف نشود، روند محدودسازی حساب وارد مرحله بعدی می‌شود.

ارسال هشدار

در صورت شناسایی رفتار مشکوک، مرحله بعدی معمولا ارسال هشدار به کاربر است. این هشدار ممکن است از طریق ایمیل، پیام درون حساب کاربری یا اعلان امنیتی ارسال شود و هدف آن اطلاع‌رسانی درباره این وضعیت است.

در برخی موارد از کاربر خواسته می‌شود ورودهای اخیر یا درخواست‌های برداشت را تایید کند و در موارد جدی‌تر، دسترسی به برخی قابلیت‌ها به‌صورت موقت محدود می‌شود تا بررسی تکمیل شود. 

نکته مهم این است که بی‌توجهی به این هشدارها می‌تواند روند بررسی را پیچیده‌تر کند و احتمال محدودسازی کامل حساب را افزایش دهد. به همین دلیل لازم است پیام‌های امنیتی بلافاصله بررسی شوند و در صورت مشاهده فعالیتی که از سوی صاحب حساب انجام نشده است، سریعا اقدام اصلاحی انجام شود.

درخواست ارائه اطلاعات هویتی

اگر توضیحات اولیه کاربر در خصوص رفتار مشکوک ابهام را برطرف نکند یا سطح ریسک از نظر پلتفرم بالا ارزیابی شود، مرحله بعد درخواست ارائه اطلاعات هویتی است و از کاربر خواسته می‌شود تصویر مدرک شناسایی، سلفی تایید هویت یا توضیح مکتوب درباره منبع دارایی یا هدف تراکنش را ارسال کند. پس از آن، تا زمان بررسی این مدارک، برداشت یا انتقال دارایی متوقف می‌ماند. 

هرگونه تناقض میان اطلاعات حساب و مدارک ارائه‌شده می‌تواند زمان رسیدگی را طولانی‌تر کند. همچنین اگر حساب قبلا با هویت ناقص یا اطلاعات نادرست ثبت شده باشد، احتمال محدودسازی دائمی افزایش می‌یابد.

فریز ارز دیجیتال به صورت کامل

اگر بررسی‌های امنیتی یا هویتی نتیجه قانع‌کننده‌ای نداشته باشد و احتمال ریسک بالا برود، حساب وارد مرحله فریز کامل می‌شود. در این وضعیت تمام قابلیت‌های عملیاتی از جمله برداشت، واریز و معامله غیرفعال می‌شوند و کاربر تنها قادر به مشاهده موجودی خواهد بود. اگر هم برایتان سوال است که چگونه ارز را از فریز خارج کنیم، باید بدانید که مدت زمان این وضعیت مشخص نیست و روند خروج از فریز به نتیجه بررسی داخلی پلتفرم مربوط است.

ارجاع به تیم حقوقی یا بازرسان

در مواردی که بررسی‌های امنیتی داخلی به نتیجه قطعی نرسد یا احتمال نقض مقررات جدی باشد، پرونده به تیم حقوقی ارجاع داده می‌شود. در این مرحله ممکن است از کاربر توضیحات تکمیلی درباره منبع دارایی، سابقه تراکنش‌ها یا ارتباط با آدرس‌های خاص خواسته شود. گاهی نیز پلتفرم موظف است اطلاعات را در اختیار نهادهای نظارتی قرار دهد. 

این روند معمولا زمان‌بر است و تا پایان بررسی، فریز حساب ادامه خواهد داشت. در این مرحله، پیگیری منظم، ارائه مستندات دقیق و پاسخ‌گویی سریع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هرگونه ابهام و مورد مشکوک می‌تواند وضعیت را پیچیده‌تر کند.

چرا کاربران ایرانی بیشتر در معرض فریز شدن هستند؟

بسیاری از صرافی‌های بین‌المللی و برخی از کیف پول‎‌های غیرمتمرکزی که از سمت صرافی‌ها توسعه یافته‌اند، به دلیل محدودیت‌های تحریمی، خدمات خود را به کاربران داخل ایران ارائه نمی‌کنند. سیستم‌های نظارتی این پلتفرم‌ها موقعیت جغرافیایی، آی‌پی، الگوی اتصال به اینترنت، نوع دستگاه، اطلاعات هویتی ثبت‌شده و سابقه تراکنش‌ها را تحلیل می‌کنند. اگر میان این داده‌ها نشانه‌ای از ارتباط با ایران دیده شود، حساب در معرض هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی قرار می‌گیرد.

علاوه بر این، تغییر ناگهانی آی‌پی VPN یا VPS نیز می‌تواند دردسر جدی ایجاد کند. بسیاری از کاربران تصور می‌کنند صرفا استفاده از یک آی‌پی غیرایرانی کافی است؛ اما اگر این آی‌پی به هر دلیل تغییر کند، سابقه ورودهای حساب دچار ناهماهنگی می‌شود. برای مثال اگر کاربر همیشه با آی‌پی کشور آلمان وارد حساب شده باشد و ناگهان اتصال از کشور فرانسه ثبت شود، سیستم نظارتی آن را به‌عنوان دسترسی غیرعادی شناسایی می‌کند. حتی قطع و وصل شدن سرویس و اختصاص آی‌پی جدید در همان کشور هم می‌تواند مشکوک باشد، ایجاد کند، به‌ویژه اگر این تغییر با درخواست برداشت هم‌زمان شود.

با توجه به فریزشدن دارایی چگونه امنیت کیف پول را بالا ببریم؟

بخش زیادی از فریز شدن‌ها با چند اقدام پیشگیرانه قابل کنترل هستند. انتخاب محل نگهداری دارایی، نحوه اتصال به اینترنت، مدیریت کلیدهای خصوصی و دقت در پیام‌هایی که دریافت می‌کنید، همگی در سطح ریسک شما نقش دارند. در ادامه، مهم‌ترین اقداماتی که می‌تواند احتمال فریز شدن یا از دست رفتن دارایی را کاهش دهد، مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم تا بهتر متوجه شوید باید چگونه هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی جلوگیری کرد.

استفاده از والت ارزی معتبر

یکی از پایه‌ای‌ترین اقدامات برای محافظت هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی، استفاده از یک کیف پول معتبر است. کیف پول‌هایی که سابقه فعالیت طولانی دارند و توسط جامعه کاربران و کارشناسان امنیتی تایید شده‌اند، معمولا مکانیزم‌های حفاظتی قابل‌اعتمادی دارند. 

این والت‌ها در ۲ نمونه سخت‌افزاری و نرمافزاری عرضه می‌شوند شامل ویژگی‌هایی مثل مدیریت کلید خصوصی به شیوه امن، قابلیت بکاپ‌گیری، رمزنگاری پیشرفته و سازگاری با استانداردهای امنیتی هستند. 

پرطرفدارترین و امن‌ترین کیف پول‌های رمزارزی شامل موارد زیر هستند:

• کیف پول‌های سخت افزاری (بالاترین میزان امنیت و آفلاین): لجر (Ledger) و ترزور (Trezor)
• کیف پول‌های نرم‌افزاری (دسترسی سریع به دارایی‌ها و آنلاین): تراست والت (Trust Wallet) و متامسک (Metamask)

تهیه نسخه بکاپ یا پشتیبان از والت ارزی خود

داشتن نسخه بکاپ از کیف پول، یکی از مهم‌ترین راه‌های محافظت از رمزارز است. با داشتن بکاپ، حتی اگر حساب شما هک شود یا دستگاهی که والت روی آن نصب است دچار مشکل شود، نسخه پشتیبان امکان بازیابی دارایی را فراهم می‌کند. بکاپ معمولا شامل کلیدهای خصوصی یا عبارت بازیابی (Recovery Phrase) است که برای بازگرداندن دسترسی به کیف پول ضروری هستند. بدون این اطلاعات، حتی خود کاربر هم نمی‌تواند دارایی را بازیابی کند.

اگر از صرافی‌های نرم‌افزاری استفاده می‌کنید، احتمالا با گزینه‌ای روبرو می‌شوید که به شما پیشنهاد می‌دهد بکاپ کلید خصوصی و عبارت بازیابی خود را مستقیما در فضای ذخیره‌سازی ابری انجام دهید؛ اما باید توجه داشته باشید که با ذخیره آنلاین این اطلاعات، آن‌ها را کاملا در معرض هک قرار می‌دهید که اصلا امن نیست.

به‌جای آن می‌توانید اطلاعات را روی کاغذ یادداشت کنید و آن را به صورت فیزیکی در مکانی امن نگهداری کنید.

استفاده از یک صرافی معتبر

انتخاب صرافی مناسب نقش مستقیمی در جلوگیری هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی دارد. صرافی انتخابی باید سابقه فعالیت مشخص، تیم مدیریتی شناخته‌شده، زیرساخت امنیتی معتبر و روند پشتیبانی منظم داشته باشد. همچنین قوانین استفاده و شرایط مسدودسازی حساب در آن صرافی باید از قبل مشخص باشد تا کاربر بداند در چه موقعیت‌هایی احتمال محدودسازی وجود دارد.

اگر بخواهیم به بحث صرافی‌های ایرانی و خارجی بپردازیم، باید بدانید که بسیاری از این صرافی‌های خارجی به دلیل تحریم‌ها اجازه ارائه خدمات به کاربران داخل ایران را ندارند و احراز هویت ایرانی را نمی‌پذیرند. بنابراین حتی اگر کاربر هیچ تخلفی انجام نداده باشد، در صورت شناسایی ارتباط او با ایران، ممکن است حساب مسدود و دارایی فریز شود. علاوه بر این، نیاز به استفاده از VPN یا VPS برای ورود به حساب، خود می‌تواند باعث ثبت رفتار غیرعادی و فعال شدن بررسی‌های امنیتی شود.

بنابراین اگر قرار است از صرافی خارجی استفاده کنید، بهتر است روی پلتفرمی دست بگذارید که با کشور ایران سازگار باشد و برای مدیریت معاملات کریپتو در صورت بروز اختلال اینترنت نیز آمادگی داشته باشید.

در انتخاب صرافی‌های داخلی نیز سابقه فعالیت بالا، داشتن مجوزهای لازم و نام معتبر در بازار اهمیت زیادی دارد. همچنین بررسی میزان رضایت کاربران و کیفیت پشتیبانی می‌توانند معیار مناسبی برای انتخاب باشند.

استفاده از یک لایه امنیتی بیشتر با احراز هویت دو مرحله‌ای

فعال کردن احراز هویت دو مرحله‌ای (2FA) یکی از موثرترین روش‌ها برای افزایش امنیت کیف پول و حساب صرافی است. این کد معمولا به صورت یک رمز یکبار مصرف روی گوشی یا اپلیکیشن‌هایی مانند Authenticator گوگل یا‌ مایکروسافت تولید می‌شود و به منظور هر بار ورود جدید به حساب، باید وارد شود. با این ویژگی، حتی اگر رمز عبور حساب شما در اختیار فرد دیگری قرار گیرد، دسترسی بدون کد دومرحله‌ای ممکن نیست.

عدم استفاده از وای فای عمومی

استفاده از وای فای عمومی، یکی از خطرناک‌ترین روش‌ها برای استفاده از کیف پول، صرافی و انجام تراکنش است. این شبکه‌ها معمولا امنیت ندارند و امکان شنود ترافیک یا سرقت اطلاعات ورود در آن‌ها وجود دارد. بدین ترتیب هکرها می‌توانند با ایجاد شبکه‌های جعلی یا نفوذ به شبکه‌های عمومی، رمز عبور و کلیدهای خصوصی کاربران را به دست آورده و به دارایی دسترسی پیدا کنند. بنابراین توصیه می‌شود همیشه از اینترنت شخصی و مطمئن استفاده کنید.

نگهداری کلیدهای خصوصی به صورت آفلاین

کلیدهای خصوصی در واقع تنها راه دسترسی به ارزهای دیجیتال هستند و به هیچ‌وجه نباید روی گوشی، کامپیوتر یا هر محیط آنلاین ذخیره شوند؛ زیرا دسترسی به این دستگاه‌ها به معنای دسترسی مستقیم به دارایی شماست. بهترین روش این است که کلیدها یا عبارت بازیابی را روی کاغذ یادداشت کرده و در مکان امنی نگه دارید که فقط خودتان به آن دسترسی داشته باشید. توجه کنید که هیچ‌کس نباید از محل نگهداری کلیدها مطلع باشد و به هیچ وجه اطلاعات نگهداری آن‌ها را با دیگران به اشتراک نگذارید.

غیرفعال کردن آپدیت خودکار در والت‌های ارز دیجیتال

آپدیت خودکار کیف پول‌ها گاهی می‌تواند باعث نصب نسخه‌های باگ‌دار یا تغییر تنظیمات امنیتی شود. برای جلوگیری از بروز مشکل، بهتر است آپدیت خودکار را غیرفعال کنید و هر به‌روزرسانی را فقط بعد از بررسی نسخه جدید و اطمینان از معتبر بودن آن نصب کنید تا رفع هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی انجام شود.

توجه به پیام‌های تقلبی تلگرام

هکرها و کلاهبرداران از تلگرام برای ارسال پیام‌های جعلی و فیشینگ استفاده می‌کنند که هدفشان دسترسی به حساب و دارایی دیجیتال کاربران است. این پیام‌ها می‌توانند در کانال، گروه یا به صورت مستقیم ارسال شوند و اغلب کاربر را به کلیک روی لینک یا وارد کردن اطلاعات حساس تشویق می‌کنند. 

فراموش نکنید که صرافی‌ها و پشتیبانی کیف پول‌ها هیچ‌وقت از طریق تلگرام با شما ارتباط نمی‌گیرند؛ بلکه این ارتباط معمولا فقط از طریق ایمیل یا شماره تلفنی که در حساب کاربری خود وارد کرده‌اید، برقرار می‌شود.

چنین پیام‌هایی معمولا به شکل زیر هستند:

• پیام‌های درخواست کلید خصوصی، عبارت بازیابی یا رمز عبور
• پیشنهاد دریافت ارز دیجیتال رایگان یا هدیه در ازای وارد کردن اطلاعات حساب
• لینک‌های جعلی با آدرس مشابه سایت صرافی یا کیف پول
• پیام‌های فوری با تهدید یا ایجاد اضطرار برای انجام تراکنش
• دعوت به نصب ربات‌ها یا اپلیکیشن‌های غیررسمی
• لینک کوتاه یا غیررسمی برای دانلود اپلیکیشن یا افزونه

توجه به آدرس سایت کیف پول مورد نظر

همیشه قبل از ورود به کیف پول یا صرافی، آدرس سایت آن را با دقت بررسی کنید. هکرها در بسیاری از موارد نسخه‌های جعلی سایت‌ها را ایجاد می‌کنند که شبیه سایت اصلی به نظر می‌رسند و کاربران را فریب می‌دهند تا اطلاعات ورود یا کلید خصوصی خود را وارد کنند. آدرس‌هایی با اشتباهات املایی، پسوند غیرمعمول یا لینک‌های کوتاه‌شده می‌توانند نشانه سایت جعلی باشند. استفاده از بوکمارک‌های معتبر و تایپ مستقیم آدرس سایت، بهترین روش برای جلوگیری از سرقت دارایی است.

محافظت از کیف پول ارز دیجیتال

کیف پول ارز دیجیتال محل نگهداری مستقیم دارایی شماست و هر خطای امنیتی در آن می‌تواند به از دست رفتن کامل سرمایه منجر شود. در کیف پول ارز دیجیتال دیگر خبری از پیگیری بانکی یا بازگشت تراکنش اشتباه نیست و مسئولیت حفاظت کاملا از رمزارزها بر عهده شماست. 

بخش قابل توجهی از سرقت‌های کیف پول به دلیل سهل‌انگاری، افتادن در دام اطلاعات فیک یا نگهداری نادرست عبارت بازیابی رخ می‌دهد. رعایت مجموعه‌ای اصول ساده زیر، ریسک هک شدن کیف پول و فریزشدن دارایی را به شکل محسوسی کاهش می‌دهد:

•  انتخاب نوع مناسب کیف پول: برای نگهداری مبالغ بالا و هولد بلند مدت، از کیف پول‌های سخت‌‌‌افزاری مانند لجر (Ledger) و ترزور (Trezor) استفاده کنید؛ زیرا برای استفاده از آن‌ها به اینترنت نیاز ندارید و از امنیت بالایی برخوردار هستند. در عوض، کیف پول‌های نرم‌ افزاری مانند تراست والت (Trust Wallet) و متامسک (MetaMask) برای دسترسی سریع به دارایی‌ها، استفاده در صرافی‌های غیرمتمرکز و تعامل با حوزه دیفای کاربردی هستند.
• حفاظت دقیق از عبارت بازیابی: عبارت بازیابی را روی کاغذ یادداشت کنید و در محل امن نگهداری کنید. از ذخیره اطلاعات بازیابی یا کلید خصوصی در موبایل، ایمیل یا فضای ابری خودداری کنید و تحت هیچ شرایطی آن را در اختیار شخص دیگری قرار ندهید.
• ایمن‌سازی موبایل و کامپیوتر: سیستم‌ عامل خود را به‌روز نگه دارید و اپلیکیشن‌ها را فقط از منابع رسمی مانند گوگل پلی استور (Google Play) و اپ استور (App Store) نصب کنید. همچنین از نصب برنامه یا افزونه ناشناس خودداری کنید.
• استفاده از رمز عبور قوی و قفل دستگاه: برای کیف پول خود رمز عبور پیچیده انتخاب کنید و قفل بیومتریک یا رمز چندمرحله‌ای را فعال کنید تا دسترسی فیزیکی غیرمجاز دشوارتر شود.
• بررسی دقیق مجوز قراردادهای هوشمند: هنگام اتصال کیف پول به پلتفرم‌های دیفای یا NFT، سطح دسترسی را بررسی کنید و در صورت عدم نیاز، مجوز برداشت توکن را لغو کنید تا احتمال تخلیه دارایی کاهش یابد.
• دقت در آدرس سایت‌ها و مقابله با فیشینگ: آدرس سایت کیف پول را به‌صورت دستی وارد کنید و به پیام‌هایی که با ادعای مسدود شدن حساب یا دریافت ایردراپ ارسال می‌شوند اعتماد نکنید؛ هیچ سرویس معتبری عبارت بازیابی درخواست نمی‌کند.
• تقسیم سرمایه بین چند کیف پول: سرمایه اصلی خود را در کیف پول آفلاین نگهداری کنید و مبالغ مورد استفاده روزمره یا معاملاتی را در کیف پول جدا نگه دارید تا در صورت بروز مشکل، کل دارایی درگیر نشود.
• بررسی چندباره آدرس مقصد پیش از انتقال: پیش از تایید تراکنش، چند رقم ابتدایی و انتهایی آدرس مد نظر را کنترل کنید؛ زیرا اگر روی سیستم شما بدافزار نصب باشد، می‌توانند آدرس کپی‌شده را تغییر دهد.

سخن پایانی

محافظت از دارایی ارز دیجیتال تنها به داشتن کیف پول یا صرافی معتبر محدود نمی‌شود؛ هر اشتباه کوچک، از نگهداری نادرست کلید خصوصی تا بی‌توجهی به هشدارها و پیام‌های فیشینگ، می‌تواند منجر به فریز شدن دارایی یا هک کامل حساب شود. همچنین، کاربران ایرانی به دلیل محدودیت‌های تحریمی، در معرض ریسک بالاتری هستند و حتی تغییر ناگهانی آی‌پی می‌تواند برای آن‌ها دردسر ایجاد کند. بنابراین با رعایت اصول ساده اما دقیق مانند نگهداری آفلاین کلیدها، بکاپ‌گیری منظم، استفاده از احراز هویت دو مرحله‌ای، اتصال به شبکه امن و دقت در آدرس سایت و پیام‌ها می‌توانید از ریسک فریز و هک دور بمانید. پیشگیری همیشگی و توجه به جزئیات، تنها راه واقعی حفاظت از دارایی دیجیتال است.