صندوق ETF چیست؟ راهنمای جامع سرمایه‌گذاری در صندوق‌های قابل معامله در بورس

بازار بورس ایران
صندوق ETF چیست
راهنمای جامع سرمایه‌گذاری در صندوق‌های قابل معامله در بورس

خرید مستقیم سهام، هم دانش تحلیل می‌خواهد و هم پیگیری روزانه چارت و بازار؛ همین دو شرط، بسیاری از تازه‌واردهای بورس را از همان قدم اول دلسرد می‌کند. صندوق ETF راهی است که هر دو شرط را از دوش سرمایه‌گذار برمی‌دارد. سبدی متنوع از دارایی‌ها که تیمی حرفه‌ای آن را مدیریت می‌کند و شما تنها با ثبت سفارش خرید، به همان سادگی خرید سهام، مالک بخشی از آن می‌شوید. در این راهنما از تعریف پایه و ریشه نام این ابزار تا مکانیزم قیمت‌گذاری، انواع صندوق قابل معامله در بورس، مزایا و ریسک‌ها، کارمزدها، وضعیت مالیاتی و مراحل عملی خرید را بررسی می‌کنیم تا در پایان بتوانید صندوق متناسب با میزان ریسک‌پذیری خود را با چشم باز انتخاب کنید.

صندوق ETF چیست؟

صندوق ETF یا صندوق قابل معامله در بورس، نهادی مالی است که پول سرمایه‌گذاران خرد را جمع می‌کند، با آن سبدی از دارایی‌ها (سهام، اوراق بدهی، سپرده بانکی، طلا یا کالا) می‌سازد و مالکیت این سبد را به واحدهای کوچک و برابر تقسیم می‌کند. هر واحد، سهم شما از کل آن سبد است و با رشد یا افت ارزش دارایی‌های داخل سبد، ارزش آن هم تغییر می‌کند.

تفاوت اصلی این ابزار با سایر صندوق‌ها در محل معامله آن است. واحدهای صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله مانند سهام شرکت‌ها نماد معاملاتی مستقل دارند و در ساعت رسمی بازار روی تابلوی بورس خرید و فروش می‌شوند. بنابراین برای ورود یا خروج، نیازی به مراجعه به دفاتر صندوق و طی فرایند اداری صدور و ابطال ندارید.

«صندوق قابل معامله (ETF) ابزاری است که دقیقا مانند یک تک‌سهم در بورس معامله می‌شود، اما با خرید تنها یک واحد از آن، سرمایه‌گذار به سبدی متنوع از دارایی‌ها دسترسی پیدا می‌کند؛ امر مهمی که باعث توزیع ریسک و کاهش وابستگی به عملکرد یک شرکت خاص می‌شود.»

_ بورس جهانی یورونکست

ریشه نام و مفهوم لغوی ETF

عبارت ETF کوتاه‌شده سه واژه انگلیسی Exchange Traded Fund است، به معنای صندوق معامله‌شونده در بورس. فعالان بازار در گفتار روزمره این مخفف را «ای تی اف» تلفظ می‌کنند و در ادبیات رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار با عنوان «صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله» از آن یاد می‌شود.

هر سه بخش این نام معنادار است و ماهیت ابزار را توضیح می‌دهد. واژه Exchange به بورس اشاره دارد که محل انجام معامله است، Traded یعنی واحدها مانند سهام میان خریدار و فروشنده دست‌به‌دست می‌شوند و Fund همان ماهیت صندوقی و جمع‌آوری سرمایه از افراد مختلف را نشان می‌دهد. همین ترکیب سه‌گانه، تفاوت بنیادی این صندوق با صندوق‌های غیرقابل معامله را در خود نام آشکار می‌کند.

تاریخچه پیدایش صندوق‌های ETF در جهان و ایران

نخستین صندوق ETF جهان در سال ۱۹۹۳ با نماد اسپایدر در بازار سرمایه آمریکا عرضه شد و هدفش دنبال‌کردن عملکرد شاخص ۵۰۰ شرکت بزرگ آن بازار بود. ایده ساده و کارآمد این صندوق (خرید کل بازار به‌جای انتخاب تک‌سهم) خیلی زود از مرزها گذشت و به بورس‌های اروپا و آسیا رسید.

در ایران، نخستین صندوق‌های قابل معامله در سال ۱۳۹۲ فعالیت خود را آغاز کردند و مسیر رشد آن‌ها با عرضه صندوق‌های درآمد ثابت و سپس صندوق‌های طلا شتاب گرفت. نقطه عطف آشنایی عموم مردم با این ابزار، عرضه صندوق‌های دولتی مانند دارایکم و پالایشی یکم بود که نام ETF را به گفت‌وگوهای روزمره خانواده‌ها هم کشاند.

با گذشت زمان، طیف صندوق‌های قابل معامله در بورس ایران از درآمد ثابت تا سهامی، شاخصی، طلا، اهرمی و بخشی گسترش یافته و سهم قابل‌توجهی از ارزش معاملات روزانه بازار سرمایه به این ابزار اختصاص پیدا کرده است.

مکانیزم عملکرد و نحوه کارکرد صندوق‌های ETF

اینفوگرافیک چهار مرحله‌ای مکانیزم عملکرد صندوق قابل معامله در بورس از جمع‌آوری سرمایه تا معامله روزانه واحدها

کار صندوق قابل معامله در بورس با جمع‌آوری سرمایه در مرحله پذیره نویسی آغاز می‌شود. مدیر صندوق این سرمایه را طبق امیدنامه (سندی که ترکیب مجاز دارایی‌ها و سیاست سرمایه‌گذاری را مشخص می‌کند) میان دارایی‌های هدف توزیع می‌کند و در ازای آن، واحدهای صندوق منتشر و با نماد اختصاصی روی تابلوی بورس درج می‌شود.

از این نقطه به بعد، معامله واحدها دقیقا مثل سهام انجام می‌شود. نماد صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله را در سامانه معاملاتی کارگزاری جست‌وجو می‌کنید، سفارش خرید با قیمت و حجم دلخواه ثبت می‌کنید و سفارش شما در موتور معاملات با سفارش فروش طرف مقابل تطبیق می‌خورد. پول فروشنده و واحدهای خریدار در چرخه تسویه بورس جابه‌جا می‌شود، بدون آن‌که خود صندوق درگیر این معامله شود.

ارزش هر واحد هم در طول روز با تغییر قیمت دارایی‌های داخل سبد بالا و پایین می‌رود. اگر سهام موجود در سبد صندوقی سهامی رشد کند، این رشد در ارزش ذاتی هر واحد بازتاب پیدا می‌کند و معامله‌گران قیمت تابلو را هم به همان سمت هدایت می‌کنند.

ارزش خالص دارایی یا NAV چیست و چه نقشی دارد؟

ارزش خالص دارایی یا NAV (Net Asset Value) معیار واقعی ارزش هر واحد صندوق است. محاسبه آن هم به این صورت است که ارزش روز کل دارایی‌های صندوق را حساب می‌کنند، بدهی‌ها و هزینه‌های آن را کم می‌کنند و حاصل را بر تعداد واحدهای منتشرشده تقسیم می‌کنند.

طبق مقررات سازمان بورس و اوراق بهادار، ارزش خالص دارایی صندوق‌های قابل معامله در ساعت بازار هر دو دقیقه یک‌بار به‌روزرسانی و روی سایت رسمی صندوق منتشر می‌شود. همین شفافیت لحظه‌ای به سرمایه‌گذار اجازه می‌دهد قیمت تابلو را با ارزش واقعی دارایی‌ها مقایسه کند.

فاصله میان این دو عدد، حباب صندوق نام دارد. وقتی قیمت تابلو بالاتر از NAV باشد، صندوق با حباب مثبت معامله می‌شود و خرید در آن نقطه یعنی پرداخت مبلغی بیشتر از ارزش واقعی دارایی‌ها؛ حباب منفی هم نشانه معامله واحدها زیر ارزش ذاتی است. بررسی این اختلاف پیش از ثبت سفارش، ساده‌ترین کار پیشگیرانه برای سرمایه‌گذار است.

نقش بازارگردان در نقدشوندگی واحدهای ETF

بازارگردان نهادی مالی است که با تعهد رسمی به سازمان بورس، وظیفه دارد برای نماد صندوق همیشه سفارش خرید و فروش فعال روی تابلو داشته باشد. حضور او یعنی هر زمان که بخواهید واحدهای خود را بفروشید، طرف مقابلی برای انجام معامله وجود دارد و پول شما در صف فروش قفل نمی‌ماند.

نقش دوم بازارگردان، کنترل فاصله قیمت تابلو با ارزش خالص دارایی است. وقتی هیجان خرید قیمت را از ارزش واقعی جلو می‌اندازد، بازارگردان در سمت فروش عرضه می‌کند و وقتی موج فروش قیمت را زیر ارزش ذاتی می‌برد، خودش خریدار می‌شود. نتیجه این رفت‌وبرگشت، حبابی کنترل‌شده و نوسانی منطقی‌تر برای سرمایه‌گذار است.

به همین دلیل، پیش از انتخاب صندوق ارزش دارد عمق سفارش‌های بازارگردان و حجم معاملات روزانه نماد را بررسی کنید؛ صندوقی با بازارگردان فعال، نقدشوندگی به‌مراتب مطمئن‌تری دارد.

تفاوت صندوق ETF با صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک

اینفوگرافیک مقایسه‌ای تفاوت ETF با صندوق مشترک در مسیر ورود و خروج سرمایه‌گذار

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک (صدور و ابطالی) و صندوق‌های قابل معامله از نظر ماهیت دارایی و مدیریت حرفه‌ای شباهت زیادی دارند و تفاوت آن‌ها در مسیر ورود و خروج سرمایه‌گذار است. جدول زیر مهم‌ترین تفاوت ETF با صندوق مشترک را کنار هم می‌گذارد:

معیار مقایسهصندوق ETFصندوق سرمایه‌گذاری مشترک
محل معاملهتابلوی بورس با نماد اختصاصیسایت رسمی صندوق یا شعب کارگزاری
روش ورود و خروجثبت سفارش خرید و فروش مانند سهامدرخواست صدور و ابطال واحد
مبنای قیمتقیمت لحظه‌ای عرضه و تقاضا، نزدیک به ارزش خالص داراییارزش خالص دارایی پایان روز کاری
زمان دریافت وجه فروشطبق چرخه تسویه بورس، حدود دو روز کاریتا هفت روز کاری پس از ثبت درخواست ابطال
هزینه صدور و ابطالندارد، فقط کارمزد معاملاتی کارگزاریدر بسیاری از صندوق‌ها کارمزد ابطال دارد
امکان معامله در ساعت بازارداردندارد

به بیان ساده، این تفاوت بیش از همه به سرعت و سادگی نقدشوندگی برمی‌گردد. در صندوق قابل معامله، فاصله تصمیم تا اجرا چند ثانیه است و در صندوق مشترک، چند روز کاری.

انواع صندوق‌های ETF در بازار سرمایه

اینفوگرافیک انواع صندوق ETF شامل درآمد ثابت، سهامی و شاخصی، طلا و کالایی و بخشی و تخصصی به ترتیب سطح ریسک

دسته‌بندی صندوق‌های قابل معامله بر پایه ترکیب دارایی‌های داخل سبد آن‌ها انجام می‌شود و همین ترکیب، سطح ریسک و بازده انتظاری هر صندوق را تعیین می‌کند. سازمان بورس برای هر دسته، کف و سقف مشخصی از دارایی‌ها را در امیدنامه الزامی کرده تا سرمایه‌گذار پیش از خرید بداند پول خود را دقیقا به کجا می‌سپارد.

چهار خانواده اصلی انواع صندوق ETF در بازار سرمایه ایران عبارت‌اند از درآمد ثابت، سهامی و شاخصی، طلا و کالایی، و بخشی و تخصصی. در کنار این‌ها نسل تازه‌تری با نام صندوق‌های اهرمی هم شکل گرفته که ساختار دولایه و متفاوتی دارد. در ادامه ویژگی هر گروه را جداگانه بررسی می‌کنیم تا انتخاب میان آن‌ها بر پایه میزان ریسک‌پذیری خود ساده‌تر شود.

صندوق‌های ETF درآمد ثابت و ویژگی‌های آن‌ها

کم‌ریسک‌ترین عضو این خانواده‌ صندوق‌های درآمد ثابت هستند. طبق مقررات، بخش عمده دارایی آن‌ها (دست‌کم ۷۰ درصد) در اوراق بدهی دولتی، گواهی سپرده بانکی و سپرده‌های مدت‌دار قرار می‌گیرد و تنها سهم کوچکی از سبد به سهام اختصاص می‌یابد.

بازده این گروه بدون نوسان شدید و نزدیک به سود سپرده بانکی حرکت می‌کند، با این تفاوت که پول شما هر لحظه از طریق بورس قابل نقد شدن است و جریمه‌ای بابت برداشت زودتر از موعد پرداخت نمی‌کنید. بخشی از این صندوق‌ها سود را به‌صورت دوره‌ای تقسیم می‌کنند و بقیه آن را در ارزش خالص دارایی انباشته نگه می‌دارند.

این خانواده انتخاب مناسبی برای نگهداری نقدینگی کوتاه‌مدت، مدیریت پول در دوره‌های رکود بازار سهام و سرمایه‌گذارانی با تحمل ریسک پایین به شمار می‌رود.

صندوق‌های ETF سهامی و شاخصی

صندوق‌های سهامی دست‌کم ۷۰ درصد دارایی خود را در سهام شرکت‌های بورسی سرمایه‌گذاری می‌کنند و مدیر صندوق با تحلیل بنیادی، سهام مستعد رشد را انتخاب می‌کند. بازده این گروه به عملکرد بازار سهام گره خورده و در دوره‌های صعودی بیشترین سود و در دوره‌های نزولی بیشترین افت را تجربه می‌کند.

صندوق‌های شاخصی زیرمجموعه‌ای متفاوت از همین دسته‌اند. به‌جای انتخاب سهام، ترکیب سبد خود را عینا مطابق وزن سهام در شاخص مبنا (مانند شاخص کل یا شاخص ۳۰ شرکت بزرگ) می‌چینند. مدیریت آن‌ها منفعل است، هزینه مدیریت آن‌ها پایین‌تر می‌ماند و قرار است عملکرد آن‌ها سایه‌به‌سایه همان شاخص حرکت کند.

برای سرمایه‌گذاری که به رشد بلندمدت بورس باور دارد ولی وقت یا دانش انتخاب بهترین سهام بورس را ندارد، صندوق شاخصی ساده‌ترین راه برای در اختیار گرفتن کل بازار در قالب نمادی واحد است.

صندوق‌های ETF طلا و کالایی

صندوق‌های طلا دارایی خود را به گواهی سپرده کالایی سکه طلا و اوراق مبتنی بر طلا اختصاص می‌دهند. با خرید واحدهای این صندوق، بدون نگهداری فیزیکی سکه و بدون ریسک سرقت یا تقلب، از نوسان قیمت طلا سود می‌برید و در عمل مالک سهمی از سبد طلای صندوق می‌شوید.

مزیت دیگر این گروه، تقسیم‌پذیری آن است. خرید سکه کامل به سرمایه‌ای چند ده میلیون تومانی نیاز دارد، در حالی که با چند صد هزار تومان هم می‌توان وارد صندوق طلا شد. کارمزد معامله واحدها هم به‌مراتب کمتر از اختلاف قیمت خرید و فروش سکه در بازار فیزیکی است.

در کنار طلا، صندوق‌های کالایی دیگری بر پایه دارایی‌هایی مانند نقره و محصولات کشاورزی هم فعالیت می‌کنند که سازوکاری مشابه دارند و بیشتر برای پوشش ریسک تورم به‌کار می‌روند.

صندوق‌های ETF بخشی و تخصصی

صندوق های بخشی سرمایه خود را روی سهام شرکت‌های فعال در صنعتی مشخص متمرکز می‌کنند؛ برای نمونه صندوقی که تنها سهام پتروشیمی، فلزات اساسی، بانکی یا خودرویی را در سبد دارد. سرمایه‌گذار با خرید این واحدها در واقع روی آینده همان صنعت حساب باز می‌کند، نه روی کل بازار.

در دوره رونق صنعت هدف، بازده صندوق بخشی از صندوق سهامی عمومی جلو می‌زند و در دوره رکود همان صنعت، افت شدیدتری را تحمل می‌کند. به بیان دیگر، تنوع‌بخشی درون سبد برقرار است ولی تنوع صنعتی از میان رفته است.

انتخاب این نوع صندوق به شناخت نسبی از چرخه‌های صنعتی و توان تحلیل وضعیت کلان همان صنعت نیاز دارد و برای سرمایه‌گذار تازه‌وارد، گزینه‌ای پیشرفته‌تر از صندوق‌های عمومی به شمار می‌رود.

بررسی ساختار واحدهای ممتاز و عادی در صندوق‌های اهرمی ETF

ساختار صندوق اهرمی و بزرگ‌نمایی سود و زیان واحدهای ممتاز روی پایه ثابت واحدهای عادی

صندوق‌های اهرمی ساختاری دولایه دارند که آن‌ها را از بقیه صندوق‌های قابل معامله جدا می‌کند. واحدهای عادی که از راه صدور و ابطال عرضه می‌شوند، سود ثابت و از پیش اعلام‌شده‌ای دریافت می‌کنند و در سود و زیان بازار سهام شریک نمی‌شوند.

واحدهای ممتاز اما روی تابلوی بورس معامله می‌شوند و نقش موتور اهرم را بازی می‌کنند. سرمایه دارندگان واحدهای عادی در اختیار مدیر صندوق قرار می‌گیرد تا در سهام سرمایه‌گذاری شود و مازاد سود، پس از پرداخت سود ثابت به واحدهای عادی، تماما به دارندگان واحدهای ممتاز می‌رسد. در سمت زیان هم همین رابطه با شدت بیشتری برقرار است.

نتیجه این ساختار، بزرگ‌نمایی نوسان است: در بازار صعودی بازده واحدهای ممتاز چند برابر رشد سبد سهام می‌شود و در بازار نزولی، زیان با همان ضریب بزرگ می‌شود. به همین دلیل این صندوق‌ها ابزار سرمایه‌گذاران حرفه‌ای و ریسک‌پذیرند، نه گزینه ورود افراد تازه‌کار.

مزایای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های ETF

جذابیت این ابزار برای سرمایه‌گذار خرد در جمع چند مزیت عملی است که هرکدام مانعی را از مسیر ورود به بازار سرمایه برمی‌دارد. مهم‌ترین مزایای صندوق ETF عبارت‌اند از:

  • نقدشوندگی بالا: فروش واحدها در ساعت بازار و بدون انتظار برای ابطال انجام می‌شود و تعهد بازارگردان، وجود طرف مقابل معامله را تضمین می‌کند.
  • تنوع‌بخشی با سرمایه اندک: با مبلغی در حد چند صد هزار تومان مالک سبدی از ده‌ها دارایی می‌شوید و ریسک سنگین تک‌سهم را کنار می‌گذارید.
  • مدیریت حرفه‌ای: تیم تحلیل صندوق زیر نظارت سازمان بورس دارایی‌ها را انتخاب و بازبینی می‌کند و نیازی به رصد روزانه بازار از سوی شما نیست.
  • شفافیت لحظه‌ای: انتشار ارزش خالص دارایی در فاصله‌های کوتاه و درج ترکیب دارایی‌ها در گزارش‌های دوره‌ای، وضعیت سبد را قابل پیگیری نگه می‌دارد.
  • معافیت مالیاتی: سود حاصل از خرید و فروش واحدهای صندوق مشمول مالیات بر درآمد نمی‌شود.
  • هزینه پایین‌تر: نبود کارمزد صدور و ابطال و پایین‌بودن کارمزد معاملاتی، بخش بیشتری از بازده را در جیب سرمایه‌گذار نگه می‌دارد.
  • دسترسی آسان به دارایی‌های خاص: طلا، نقره و اوراق دولتی بدون درگیری نگهداری فیزیکی و بدون حداقل سرمایه سنگین در دسترس قرار می‌گیرند.

معایب و ریسک‌های صندوق‌های ETF

در سمت مدر سمت مقابل، این ابزار محدودیت‌ها و ریسک‌هایی دارد که شناخت آن‌ها پیش از خرید، انتظارات سرمایه‌گذار را واقع‌بینانه می‌کند:

  • ریسک بازار: ارزش واحدها با افت قیمت دارایی‌های داخل سبد کاهش می‌یابد و به‌جز صندوق‌های درآمد ثابت، هیچ صندوقی سود تضمین‌شده ندارد.
  • حباب قیمتی: در روزهای هیجانی، قیمت تابلو از ارزش خالص دارایی فاصله می‌گیرد و خرید در حباب مثبت، زیان را از همان لحظه ورود رقم می‌زند.
  • نداشتن کنترل بر ترکیب سبد: انتخاب دارایی‌ها بر عهده مدیر صندوق است و سرمایه‌گذار نمی‌تواند سهم خاصی را به سبد اضافه یا از آن حذف کند.
  • هزینه‌های مدیریتی مستمر: کارمزد مدیر، متولی و حسابرس هر روز از ارزش خالص دارایی کسر می‌شود، حتی در دوره‌هایی که صندوق بازده منفی ثبت کرده است.
  • محدودیت ساعت معاملاتی: خرید و فروش تنها در ساعت رسمی بازار ممکن است و در صف فروش سنگین، خروج سریع دشوار می‌شود.
  • خطای ردیابی: عملکرد صندوق‌های شاخصی همیشه فاصله کوچکی با شاخص مبنا دارد و این فاصله در بلندمدت خود را در بازده نشان می‌دهد.

هیچ‌کدام از این ریسک‌ها دلیلی برای کنار گذاشتن صندوق‌ها نیست؛ شناخت آن‌ها فقط کمک می‌کند صندوقی متناسب با افق زمانی و تحمل زیان خود انتخاب کنید.

تاثیر خطای ردیابی بر عملکرد صندوق‌های ETF

خطای ردیابی (Tracking Error) میزان انحراف بازده صندوق از بازده شاخص یا دارایی مبنای آن را اندازه می‌گیرد. صندوق شاخصی ایده‌آل باید عینا هم‌گام با شاخص حرکت کند، ولی در عمل همیشه فاصله‌ای کوچک باقی می‌ماند.

ریشه این فاصله چند عامل مشخص است. کسر روزانه هزینه‌های مدیریتی از ارزش خالص دارایی، نگهداری بخشی از سبد به‌صورت نقد برای پاسخ به درخواست‌های خروج، هزینه معاملات هنگام بازچینی سبد و تاخیر در تطبیق وزن سهام با تغییرات ترکیب شاخص.

برای سنجش کیفیت مدیریت صندوق، بازده آن را در بازه‌های شش‌ماهه و یک‌ساله با بازده شاخص مبنا مقایسه کنید. خطای ردیابی کوچک و پایدار نشانه مدیریت دقیق است و انحراف بزرگ و بی‌قاعده، هشداری برای بازنگری در انتخاب صندوق به شمار می‌رود.

نحوه خرید و فروش واحدهای ETF در بورس

اینفوگرافیک مراحل نحوه خرید صندوق ETF از ثبت‌نام در سامانه سجام و دریافت کد بورسی تا ثبت سفارش خرید

1

ثبت‌نام در سامانه سجام:

به سایت رسمی سجام مراجعه کنید، اطلاعات هویتی، شغلی و بانکی خود را وارد کنید و کد پیگیری ده‌رقمی را دریافت کنید.
2

احراز هویت:

احراز هویت را به‌صورت غیرحضوری از طریق اپلیکیشن‌های تاییدشده یا با مراجعه به دفاتر پیشخوان کامل کنید.
3

دریافت کد بورسی:

پس از تایید نهایی اطلاعات، کد بورسی (شناسه یکتای شما برای معامله در بازار سرمایه) صادر می‌شود.
4

ثبت‌نام در کارگزاری:

در کارگزاری دلخواه ثبت‌نام کنید و نام کاربری و رمز عبور سامانه معاملات آنلاین را بگیرید.
5

واریز وجه:

از طریق درگاه پرداخت کارگزاری، مبلغ سرمایه‌گذاری را به حساب معاملاتی خود منتقل کنید.
6

بررسی نماد صندوق:

نماد صندوق قابل معامله در بورس را در سامانه معاملاتی جست‌وجو کنید و پیش از سفارش، ارزش خالص دارایی، حباب و حجم معاملات آن را وارسی کنید.
7

ثبت سفارش خرید:

تعداد واحد و قیمت پیشنهادی خود را وارد کنید و سفارش را ارسال کنید تا در صف خرید قرار بگیرد و با نخستین فروشنده متناسب، معامله انجام شود.

فروش واحدها همین مسیر را برعکس طی می‌کند: در سامانه معاملاتی سفارش فروش ثبت می‌کنید، پس از انجام معامله وجه آن طبق چرخه تسویه بورس به حساب معاملاتی می‌نشیند و با ثبت درخواست برداشت، به حساب بانکی ثبت‌شده در سجام منتقل می‌شود.

نکته عملی نحوه خرید صندوق ETF این است که سفارش خود را در دقایق ابتدایی بازار و در اوج هیجان قیمتی ثبت نکنید؛ در این دقایق فاصله قیمت تابلو با ارزش واقعی بیشترین مقدار خود را دارد.

بررسی کارمزد معاملات و هزینه‌های مدیریتی صندوق‌های ETF

هزینه‌های سرمایه‌گذاری در صندوق‌های قابل معامله در دو لایه جدا از هم قرار می‌گیرند: کارمزدی که هنگام معامله از حساب شما کسر می‌شود و هزینه‌هایی که روزانه از داخل خود صندوق برداشته می‌شود.

  • کارمزد معامله: در هر خرید و فروش، درصد کوچکی از مبلغ معامله بابت سهم کارگزاری، بورس و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی کم می‌شود که برای صندوق‌های قابل معامله کمتر از کارمزد معامله سهام است.
  • کارمزد مدیر صندوق: بابت تحلیل، انتخاب و بازچینی دارایی‌ها، درصدی سالانه از ارزش خالص دارایی برداشت می‌شود.
  • هزینه ارکان: حق‌الزحمه متولی، حسابرس و بازارگردان هم از محل دارایی‌های صندوق پرداخت می‌شود.

نکته مهم اینجاست که کارمزد مدیر و ارکان، پیش از اعلام ارزش خالص دارایی کسر شده‌اند؛ یعنی بازدهی که روی تابلو می‌بینید عدد خالص پس از هزینه‌هاست و نیازی به کسر دوباره آن ندارید. سقف دقیق این هزینه‌ها در امیدنامه هر صندوق درج شده و پیش از خرید قابل مطالعه است.

وضعیت مالیاتی سود حاصل از معاملات ETF

سود حاصل از خرید و فروش واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله، طبق قانون مالیات‌های مستقیم و مقررات سازمان بورس و اوراق بهادار، از مالیات بر درآمد معاف است. سرمایه‌گذار تنها کارمزد معاملاتی را می‌پردازد و بابت سود سرمایه‌ای خود رقمی به سازمان امور مالیاتی بدهکار نمی‌شود.

سود نقدی تقسیم‌شده میان دارندگان واحدها هم مشمول مالیات نیست، چون درآمد صندوق پیش‌تر در سطح دارایی‌های پایه (مانند سود سهام شرکت‌ها) تعیین تکلیف شده است. همین معافیت، دلیل مهمی برای جذابیت صندوق‌ها در برابر برخی روش‌های دیگر سرمایه‌گذاری به شمار می‌رود.

صندوق ETF؛ میانبر هوشمندانه برای ورود به دنیای سرمایه‌گذاری

انتخاب میان انواع صندوق ETF بیش از آن‌که به بازده گذشته آن‌ها مربوط باشد، به شناخت درست از شرایط خود بستگی دارد: میزان تحمل زیان، افق زمانی سرمایه‌گذاری و مبلغی که در کوتاه‌مدت به آن نیاز فوری ندارید. سرمایه‌گذاری که پول خود را در چند ماه آینده لازم دارد، جای خود را در صندوق درآمد ثابت پیدا می‌کند و سرمایه‌گذاری با افق چندساله و تحمل نوسان، سراغ صندوق‌های سهامی و شاخصی می‌رود.

پیش از ثبت نخستین سفارش، امیدنامه صندوق، ترکیب دارایی‌ها، فاصله قیمت تابلو با ارزش خالص دارایی و سابقه بازدهی آن را بررسی کنید. همین چند دقیقه وارسی، مرز میان انتخاب آگاهانه و خرید هیجانی را مشخص می‌کند.

سوالات متداول

۲ سوال

۱. etf مخفف چه کلماتی است؟

ETF کوتاه‌شده عبارت انگلیسی Exchange Traded Fund است، به معنای صندوق معامله‌شونده در بورس. در ادبیات رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار ایران، همین ابزار با عنوان صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله شناخته می‌شود.

۲. آیا سود صندوق‌های ETF مشمول مالیات می‌شود؟

خیر. سود حاصل از خرید و فروش واحدهای صندوق‌های قابل معامله و همچنین سود نقدی تقسیم‌شده میان دارندگان واحدها، طبق قانون مالیات‌های مستقیم از مالیات بر درآمد معاف است. تنها هزینه‌ای که سرمایه‌گذار می‌پردازد، کارمزد معاملاتی هنگام خرید و فروش است.
2 بازدید کننده
این مطلب چقدر مفید بود؟
اشتراک گذاری در

من انیس مسکینی هستم و به عنوان مدیر محتوای وب‌سایت فراز فعالیت می‌کنم. بیش از هفت سال است که به عنوان تریدر و تحلیلگر در بازارهای مالی حضور دارم و تمرکز اصلی من روی رصد دقیق مارکت، شکار فرصت‌های معاملاتی و تحلیل سناریوهای اقتصادی است. هدف من این است که پیچیده‌ترین مفاهیم بازار را به محتوایی ارزشمند و کاربردی تبدیل کنم تا مخاطبان بتوانند با اتکا به دانش که بهترین اهرم در سرمایه‌گذاری است، تصمیمات دقیق‌تری بگیرند؛ چرا که باور دارم یک محتوای عالی دقیقا مانند یک ترید موفق، باید در بهترین زمان ممکن بالاترین بازدهی را ایجاد کند. در کنار تحلیل و مدیریت محتوا، شیفته‌ی ایده‌پردازی خلاقانه و کشف زوایای پنهان و کم‌تر دیده‌شده‌ی بازارهای مالی هستم.

ثبت نظر

نظر خود را با ما درمیان بگذارید.

نظرات بدون دیدگاه