قیمت نفت خام از مرز ۱۱۰ دلار گذشت

بازارهای جهانی انرژی یکی از تکان‌دهنده‌ترین هفته‌های تاریخ خود را پشت سر گذاشتند. قیمت نفت خام در روز یکشنبه از مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ اتفاقی که ریشه در بسته شدن تنگه هرمز — یکی از حیاتی‌ترین آبراه‌های انتقال انرژی در جهان — دارد. نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) با جهشی ۲۶.۵ درصدی به ۱۱۴.۹ دلار رسید و شاخص بنت جهانی نیز ۲۳ درصد افزایش یافت و به ۱۱۴.۲۵ دلار رسید.

این بزرگ‌ترین رشد هفتگی نفت خام در تاریخ قراردادهای آتی از سال ۱۹۸۳ تاکنون است، رکوردی که حتی بحران اوکراین در سال ۲۰۲۲ هم نتوانسته بود به آن دست یابد.

تنگه هرمز حدود ۲۰ درصد از کل مصرف نفت جهان را از خود عبور می‌دهد. با بسته شدن این تنگه در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، نفتکش‌ها از عبور از آن سرباز می‌زنند و ترس از حملات ایران، تجارت انرژی جهانی را فلج کرده است.

کشورهای تولیدکننده خلیج فارس نه به دلیل کمبود نفت، بلکه به دلیل نبود فضای ذخیره‌سازی مجبور به کاهش تولید شده‌اند؛ چرا که بشکه‌های نفت انباشته می‌شوند و راهی برای صادرات ندارند.

واکنش کشورهای اوپک

کویت، پنجمین تولیدکننده بزرگ اوپک، روز شنبه اعلام کرد که به صورت احتیاطی تولید نفت و ظرفیت پالایشگاهی خود را کاهش داده است. شرکت ملی نفت کویت دلیل این تصمیم را «تهدیدات ایران علیه امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز» اعلام کرد، اما از ذکر جزئیات میزان کاهش خودداری نمود.

وضعیت عراق بحرانی‌تر است. تولید نفت از سه میدان اصلی جنوبی این کشور ۷۰ درصد سقوط کرده و از ۴.۳ میلیون بشکه در روز به تنها ۱.۳ میلیون بشکه در روز رسیده است. این کاهش شدید، عراق را که دومین تولیدکننده بزرگ اوپک است، با بحران جدی درآمدی روبرو کرده.

امارات، سومین تولیدکننده بزرگ اوپک نیز اعلام کرد که در حال «مدیریت دقیق سطح تولید فراساحلی» برای رفع نیازهای ذخیره‌سازی است، در حالی که عملیات خشکی به حالت عادی ادامه دارد.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در مصاحبه با CNN ابراز خوش‌بینی کرد و گفت:

تا چند هفته دیگر شاهد از سرگیری تدریجی ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز خواهیم بود.

او افزود که بدترین سناریو در این مورد نیز تنها چند هفته است، نه چند ماه — اما بازارها هنوز متقاعد نشده‌اند.

در بحران‌های گذشته — از جنگ خلیج فارس تا تهاجم روسیه به اوکراین — تنگه هرمز باز بود. این بار، برای اولین بار در تاریخ مدرن، این گلوگاه حیاتی کاملاً بسته شده است. اثرات این بسته شدن تنها به قیمت بنزین محدود نمی‌شود:

• تورم جهانی می‌تواند شدت بگیرد، چون هزینه حمل‌ونقل تمام کالاها بالا می‌رود.
• کشورهای آسیایی مانند هند، چین، ژاپن و کره جنوبی که به شدت به نفت خلیج فارس وابسته‌اند، با کمبود جدی انرژی مواجه می‌شوند.
• ذخایر استراتژیک نفت کشورها ممکن است برای اولین بار در مقیاس وسیع مورد استفاده قرار گیرند.
• بازارهای سهام در سراسر جهان تحت فشار شدید قرار گرفته‌اند.

آخرین باری که قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار رسید، پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود. اما آن بحران هرگز به بسته شدن یک تنگه استراتژیک منجر نشد. اقتصاددانان و تحلیلگران انرژی هشدار می‌دهند که اگر تنگه هرمز برای هفته‌ها بسته بماند، قیمت نفت می‌تواند به ۱۵۰ دلار یا حتی بیشتر برسد.